မောင်တင့်တယ် - ပါရီကွန်မြွန်းမှသည် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးအောင်ပွဲဆီသို့

ပါရီကွန်မြွန်းမှသည် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးအောင်ပွဲဆီသို့
မောင်တင့်တယ်
(မိုးမခ) ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၂၆

ပါရီကွန်မြွန်းသင်ခန်းစာသည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်အကြာတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရုရှားအောက်တို ဘာတော်လှန်ရေးနှင့် ဗလာဒီမာ လီနင်အပေါ် မည်သို့ လွှမ်းမိုးခဲ့သနည်း၊ ဆိုသည်ကို သုံးသပ်ကြည့်ရ လျှင် ...

ပါရီကွန်မြွန်း

(Paris Commune -၁၈၇၁)
ဖြစ်ရပ်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ဖြစ်ပွားခဲ့သော အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးနှင့် ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင် ဗလာဒီမာ လီနင် (Vladimir Lenin) အပေါ် အလွန်နက်ရှိုင်းသော သြဇာသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။

လီနင်သည် ပါရီကွန်မြွန်း၏အောင်မြင်ချက်များနှင့် အမှားအယွင်းများကိုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသေး စိတ်လေ့လာခဲ့ပြီး၊ ထိုသင်ခန်းစာများကို အခြေခံ၍ ဘိုလ်ရှီဗစ် (Bolshevik) တော်လှန်ရေးဗျူဟာကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ လီနင်နှင့် ရုရှားတော်လှန်ရေးအပေါ် မည်သို့လွှမ်းမိုးခဲ့သည်ကို အဓိကအချက် (၄)ချက်ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ပါသည်။

၁။ "အစိုးရယန္တရားဟောင်းကို လုံးဝရိုက်ချိုးပစ်ရမည်" ဟူသော သင်ခန်းစာ (Smashing the State)

လီနင်သည် တော်လှန်ရေးမတိုင်မီ ၁၈၅၀ ခန့်က မာ့က်စ်ရေးသားခဲ့သည့်သီအိုရီများနှင့် ပါရီကွန်မြွန်းသင်ခန်းစာများကိုအခြေခံ၍ "နိုင်ငံတော်နှင့် တော်လှန်ရေး" (The State and Revolution) ဟူသော ကမ္ဘာကျော်ကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။

ပါရီကွန်မြွန်း၏ အမှား

ကွန်မြွန်းရဲဘော်များသည် အာဏာရလာချိန်တွင် အရင်းရှင်စနစ်၏ ဗျူရိုကရေစီ ယန္တရားဟောင်း၊ တရားရုံးများနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းမှု စသည့် စနစ်ဟောင်းပုံစံဟောင်းများကို မပြောင်းလဲဘဲ ဤအတိုင်း ဆက် လက်အသုံးပြုရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သဖြင့် ရန်သူ၏ ပြန်လည်ထိုးနှက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

လီနင်၏ လက်တွေ့ပေါင်းစပ်မှု

လီနင်က တော်လှန်ရေးအောင်မြင်ရန်အတွက် ဇာဘုရင်နှင့် အရင်းရှင်တို့၏အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟောင်းကို လုံးဝ (လုံးဝ) ရိုက်ချိုးဖျက်ဆီးပစ်ရမည်ဟုဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏ အခြေခံအဆောက်အအုံကို ပါရီကွန်မြွန်းပုံစံအတိုင်း "ဆိုဗီယက်" (Soviets - အလုပ်သမားနှင့်စစ်သား ကိုယ် စားလှယ် ကောင်စီများ) ဖြင့် အစားထိုးတည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၂။ "ပစ္စည်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ်" (Dictatorship of the Proletariat)

မာ့က်စ်က ပါရီကွန်မြွန်းကို "အလုပ်သမားလူတန်းစား၏အာဏာရှင်စနစ်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဤအယူအဆကို ရုရှားတွင် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

ပါရီကွန်မြွန်း၏ အမှား

ကွန်မြွန်းအဖွဲ့သားများသည် ရန်သူ (ဗာဆိုင်းအစိုးရ) အပေါ် အလွန်အမင်း ကရုဏာသက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နှင်းရန် တွန့်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ တော်လှန်ရေးကို ကာကွယ်ရန် တင်းကျပ်သော အာဏာကို အသုံးမပြုခဲ့ကြပေ။

လီနင်၏ လက်တွေ့ပေါင်းစပ်မှု

လီနင်က အရင်းရှင်များနှင့် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမားများ၏ရန်မှကာကွယ်ရန်အတွက် အလုပ် သမားအစိုးရတွင် "ပြတ်သားသော အာဏာနှင့်လက်နက်" ရှိရမည်ဟုယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရုရှားတော်လှန်ရေးအတွင်း ရန်သူများကိုနှိမ်နှင်းရန်အတွက် အခြေခံလူတန်းစားအများစုကြီးပါဝင်သည့် ပြည်သူ့အကျိုး ဆောင်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီးကို တပ်ဦးပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းကာ တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲရသည်ထိ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။

၃။ စနစ်တကျ ဦးဆောင်မည့် "ပါတီ" လိုအပ်ခြင်း (The Vanguard Party)

ပါရီကွန်မြွန်း၏ အမှား

ကွန်မြွန်းတွင် အပြတ်အသတ်ဦးဆောင်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေးပါတီ သို့မဟုတ် ခေါင်းဆောင်မှုတခုတည်း မရှိခဲ့ပေ။ မင်းမဲ့ဝါဒီများ၊ ဆိုရှယ်လစ်အုပ်စုမျိုးစုံတို့ အချင်းချင်းငြင်းခုံနေကြသဖြင့် အရေးကြီးသောစစ်ရေးဆုံးဖြတ်ချက်များကို အချိန်မီမချမှတ်နိုင်ခဲ့ကြပေ။

လီနင်၏ လက်တွေ့ပေါင်းစပ်မှု

လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်ပြီးအမိန့်နာခံမှုရှိသော၊ စနစ်တကျလေ့ကျင့်ထားသည့် တော်လှန်ရေးသမားများပါဝင်သော "ဘိုလ်ရှီဗစ်ပါတီ" (Bolshevik Party) ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့သောခေါင်းဆောင်မှုအဖွဲ့အစည်း၊ ရှေ့ဆောင်တပ်ဦးပါတီVanguard Party) မရှိဘဲတော်လှန်ရေးသည် ရက်ပေါင်း (၇၀)ကျော်ထက် ပိုမခံနိုင်ကြောင်း ကွန်မြွန်းကိုကြည့်၍သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၄။ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေးကိုကြိုးကိုင်ခြင်း (Control of Finance)

ပါရီကွန်မြွန်း၏ အမှား

မာ့က်စ်အပြင်းထန်ဆုံး ဝေဖန်ခဲ့သည့်အချက်မှာ ကွန်မြွန်းဝင်တို့သည် ပါရီမြို့ရှိ "ပြင်သစ်ဗဟိုဘဏ်" (Bank of France) ကို သိမ်းဆည်းရန် ကြောက်ရွံ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘဏ်ထဲတွင် အရင်းရှင်များ၏ ငွေကြေးအမြောက်အမြားရှိနေသော်လည်း ကွန်မြွန်းတို့က ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကိုရိုသေသောအားဖြင့် မထိတို့ခဲ့ကြပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ထိုဘဏ်ထဲက ငွေများဖြင့်ပင် အရပ်သားအစိုးရက စစ်တပ်ကို ငှားရမ်းကာ ပါရီကွန်မြွန်းကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။

လီနင်၏ လက်တွေ့ပေါင်းစပ်မှု

လီနင်သည် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး စတင်သည်နှင့်တပြိုင်နက် ပထမဆုံးရက်မှာပင် ရုရှားနိုင်ငံရှိဘဏ်များအားလုံးကို နိုင်ငံပိုင်အဖြစ် စစ်တပ်ဖြင့် အတင်းအဓမ္မသိမ်းဆည်းခဲ့သည်။

သမိုင်းဝင် အမှတ်တရဖြစ်ရပ်

လီနင်အတွက် ပါရီကွန်မြွန်းသည် မည်မျှအရေးကြီးကြောင်း သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တခုက သက်သေပြနေသည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီတွင် ဘိုလ်ရှီဗစ်တို့၏ ဆိုဗီယက်အစိုးရ သက်တမ်းသည် ရက်ပေါင်း (၇၃)ရက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ (ပါရီကွန်မြွန်း၏ သက်တမ်းမှာ (၇၂)ရက် ဖြစ်သည်)။

ထိုနေ့တွင် လီနင်သည် ကရင်မလင်နန်းတော်ကြီးအပြင်ဘက်ရှိ နှင်းတောထဲသို့ထွက်လာပြီး ပါရီကွန် မြွန်းထက် ရက်တရက်ပိုမိုအသက်ရှည်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ဝမ်းသာအားရဖြင့် ကခုန်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းတွင်မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ လီနင်ကွယ်လွန်ချိန်တွင်လည်း ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းကို ပါရီကွန်မြွန်းခေတ်ကအသုံးပြုခဲ့သည့် တော်လှန်ရေးအလံနီဟောင်းတခုဖြင့်လွှမ်းခြုံ၍ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြ သည်။