မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာသက်သက် မဟုတ်တော့ဘူး

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာသက်သက် မဟုတ်တော့ဘူး

မြန်မာနွေဦးခရိုနီကယ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ မြင်ကွင်း

(မိုးမခ) အောက်တိုဘာ ၂၅၊ ၂၀၂၆

 

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဆိုတာ ဝင်ငွေနည်းပါးတာ၊ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးတာ၊ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်တာတို့နဲ့သာ တိုင်းတာလို့ မရတော့တဲ့ အခြေအနေကို ရောက်ရှိနေပါပြီ။ လူတဦး၊ မိသားစုတစုအနေနဲ့ ဝင်ငွေ ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းထက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်သလား၊ သားသမီးတွေကို ကျောင်းထားနိုင်သလား၊ နေထိုင်ဖို့ လုံခြုံတဲ့အိမ်ရှိသလား၊ မနက်ဖြန်အတွက် အလုပ်အကိုင်နဲ့ ဝင်ငွေကို မျှော်လင့်နိုင်သေးသလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေက ပိုပြီး အရေးပါလာနေပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့က ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ Layers of Deprivation: Multidimensional Poverty in Myanmar အစီရင်ခံစာမှာ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေရဲ့ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ လူဦးရေ ၃၇ သန်းကျော်ဟာ ဘက်ပေါင်းစုံဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ကြုံတွေ့နေရသူတွေ သို့မဟုတ် အဲဒီအခြေအနေကို ကျရောက်နိုင်ခြေရှိသူတွေ ဖြစ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီထဲမှာ လူဦးရေ ၁၇ ဒသမ ၉ သန်း၊ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၃၂ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ဘက်ပေါင်းစုံဆင်းရဲမွဲတေမှုကို လက်ရှိကြုံတွေ့နေရသူတွေဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် ၁၉ ဒသမ ၅ သန်းကတော့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုထဲ ကျရောက်နိုင်ခြေရှိသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက မြန်မာနိုင်ငံသား သုံးဦးမှာ နှစ်ဦးနီးပါးဟာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ကြုံတွေ့နေရတာ သို့မဟုတ် ဆင်းရဲမွဲတေမှုထဲ အချိန်မရွေး ကျရောက်သွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကိန်းဂဏန်းတွေဟာ နိုင်ငံတနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကိုသာ ပြသနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုရဲ့ အခြေခံရပ်တည်နိုင်စွမ်း ဘယ်လောက်အထိ အားနည်းလာနေပြီလဲ ဆိုတာကိုလည်း ဖော်ပြနေပါတယ်။

 

UNDP အစီရင်ခံစာမှာ ဝင်ငွေတခုတည်းကို မကြည့်ဘဲ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်းတို့မှာ တပြိုင်နက်တည်း ချို့တဲ့နေမှုတွေကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားပါတယ်။ ဥပမာ မိသားစုတစုမှာ အလုပ်အကိုင်ရှိနေသေးပေမယ့် ရရှိတဲ့ဝင်ငွေက စားဝတ်နေရေးအတွက်သာ လုံလောက်ပြီး နာမကျန်းဖြစ်လာတဲ့အခါ ဆေးကုသစရိတ် မတတ်နိုင်တော့တာ၊ သားသမီးတွေရဲ့ ပညာရေးကို ဆက်လက်မထောက်ပံ့နိုင်တော့တာ၊ သောက်သုံးရေသန့်နဲ့ လျှပ်စစ်မီးလို အခြေခံဝန်ဆောင်မှုတွေ မရရှိတော့တာမျိုးတွေ ကြုံတွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုချို့တဲ့မှုတွေဟာ တခုချင်းစီ သီးခြားဖြစ်ပေါ်နေတာ မဟုတ်ဘဲ တခုနဲ့တခု ဆက်စပ်နေကြပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့တာ၊ အလုပ်မရှိတော့တဲ့အတွက် ကလေးတွေကို ကျောင်းထုတ်ရတာ၊ ပညာရေး ဆုံးရှုံးတဲ့ ကလေးတွေ အရွယ်ရောက်လာချိန်မှာ သင့်တော်တဲ့ အလုပ်အကိုင် မရရှိနိုင်တော့တာ စတဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုသံသရာတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ UNDP ရဲ့ တွေ့ရှိချက်အရ ဘက်ပေါင်းစုံဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ ချို့တဲ့မှုတွေထဲမှာ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်းဆိုင်ရာ ချို့တဲ့မှုတွေက ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပါဝင်နေပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုအကြောင်းကို ပြောဆိုတဲ့အခါ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကို ချန်လှပ်ထားလို့ မရပါဘူး။ စစ်ပွဲတွေကြောင့် နေအိမ်တွေ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရတာ၊ စိုက်ပျိုးမြေတွေကို စွန့်ခွာရတာ၊ ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ပြတ်တောက်ရတာ၊ ဈေးကွက်တွေ ပျက်စီးရတာတွေဟာ လူထုရဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ စစ်ဖြစ်နေတဲ့ ဒေသတွေမှာသာ ကန့်သတ်မနေပါဘူး။ စစ်မဖြစ်တဲ့ မြို့ကြီးတွေမှာလည်း ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု၊ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှု၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနည်းပါးမှု၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ အရည်အသွေး ကျဆင်းမှုတွေကို ကြုံတွေ့နေရပါတယ်။

 

UNDP အစီရင်ခံစာမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်ဟာ ဘက်ပေါင်းစုံ ဆင်းရဲမွဲတေမှု အပြင်းထန်ဆုံး ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ဒေသတွေထဲက တခုဖြစ်ပြီး လူဦးရေရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံကျော်ဟာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ကြုံတွေ့နေရကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း ရန်ကုန်လို စီးပွားရေးမြို့တော်ကြီးမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းက တခြားဒေသတွေထက် နည်းပါးပေမယ့် ဆင်းရဲမွဲတေနေသူ အရေအတွက် အများအပြားရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုက ကျေးလက်နဲ့ မြို့ပြ နှစ်ခုစလုံးကို လွှမ်းခြုံလာနေတဲ့ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတခုဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါတယ်။

ဒီအခြေအနေမှာ ယခင်က အတော်အသင့် စီးပွားရေးလုံခြုံမှုရှိခဲ့တဲ့ လူလတ်တန်းစားတွေလည်း ထိခိုက်လာကြပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်ရှိနေသူတဦးအတွက်တောင် လစာဝင်ငွေက မိသားစု စားဝတ်နေရေးကို မကာမိတော့တဲ့အခါ စုဆောင်းငွေတွေကို ထုတ်သုံးရပါတယ်။ စုဆောင်းငွေကုန်သွားတဲ့အခါ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရောင်းချရပြီး နောက်ထပ် အရေးပေါ်အခြေအနေတခု ကြုံလာရင် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ဖို့ အရင်းအမြစ် မကျန်တော့ပါဘူး။

အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေအတွက် အနာဂတ် မျှော်လင့်ချက် ပျောက်ဆုံးလာတာဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အန္တရာယ်တခု ဖြစ်ပါတယ်။ UNDP ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာသွားတဲ့ လူငယ်အရေအတွက်ဟာ အနည်းဆုံး တသန်းအထိ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ လူဦးရေရွှေ့ပြောင်းမှုတခုတည်း မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်လုပ်သားအင်အား၊ အသိပညာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းတွေ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာသက်သက် မဟုတ်တော့ဘူးလို့ ပြောရတဲ့ နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတခုက နိုင်ငံရေးအာဏာနဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုတို့ကြား ဆက်စပ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ လူတဦးဟာ မိမိရဲ့ နေ့စဉ်စားဝတ်နေရေးအတွက်သာ အချိန်နဲ့ အင်အားအများစုကို အသုံးပြုနေရတဲ့အခါ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ ပြည်သူ့ရေးရာကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း နည်းပါးလာပါတယ်။

အခြေခံစားဝတ်နေရေး မလုံခြုံတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ လူတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ ရပိုင်ခွင့်တွေကို တောင်းဆိုဖို့ထက် လက်ရှိအခြေအနေမှာ ဘယ်လိုရှင်သန်ရမလဲဆိုတာကို ပိုပြီး ဦးစားပေးလာကြရပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်၊ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ အခြေခံဝန်ဆောင်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သူတွေကလည်း အဲဒီအခြေအနေကို အသုံးချပြီး လူထုအပေါ် နိုင်ငံရေးသြဇာလွှမ်းမိုးနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။

သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို စစ်အာဏာသိမ်းမှုတခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြဿနာလို့လည်း ရိုးရှင်းစွာ မသတ်မှတ်သင့်ပါဘူး။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုမတိုင်မီကတည်းက ကျေးလက်နဲ့ မြို့ပြကြား ဖွံ့ဖြိုးမှုကွာဟချက်၊ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ အခြေခံအဆောက်အအုံနဲ့ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု မလုံလောက်မှု၊ ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် အစိုးရရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အားနည်းမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေက အဲဒီမူလအားနည်းချက်တွေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ဆိုရင် စစ်ပွဲရပ်တန့်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးပြန်လည်နာလန်ထူရေးတင် မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေးအာဏာခွဲဝေမှု၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ တာဝန်ခံမှုနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို တရားမျှတစွာ ခွဲဝေသုံးစွဲနိုင်ရေးတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ပွဲတွေ တနေ့မှာ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရင်တောင် ဆင်းရဲမွဲတေမှုပြဿနာဟာ အလိုအလျောက် ပြေလည်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပျက်စီးသွားတဲ့ လမ်းတံတားတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ပေမဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပညာရေး ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ ကလေးငယ်တွေရဲ့ အချိန်တွေကို ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းပေးဖို့ ပိုမိုခက်ခဲပါတယ်။ စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ပေမဲ့ နိုင်ငံခြားကို ထွက်ခွာသွားတဲ့ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားတွေနဲ့ ပညာတတ်လူငယ်တွေ ပြန်လာဖို့အတွက် လုံခြုံမှုနဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရပါဦးမယ်။

 

ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ မြန်မာ့စီးပွားရေးအလားအလာ သုံးသပ်ချက်မှာလည်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားမလုံလောက်မှုနဲ့ အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေကျဆင်းမှုတွေကြောင့် စီးပွားရေးပြန်လည်နာလန်ထူနိုင်စွမ်း အကန့်အသတ်ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ၂၀၂၆-၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပေမယ့် အဲဒီတိုးတက်မှုဟာ လူထုအများစုရဲ့ နေထိုင်မှုဘဝ တိုးတက်လာပြီလို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။

 

UNDP အစီရင်ခံစာမှာ အလေးထားဖော်ပြထားတဲ့ အချက်တခုက လူမှုအဖွဲ့အစည်း ပြန်လည်နာလန်ထူရေးကို စစ်ပွဲပြီးဆုံးတဲ့အချိန်အထိ စောင့်ဆိုင်းမနေသင့်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေချိန်မှာပဲ ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေး၊ အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းတွေ မပြိုလဲသွားအောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။

 

ဒီတာဝန်တွေဟာ အနာဂတ်အစိုးရတရပ်တည်းရဲ့ တာဝန်လို့ သတ်မှတ်ထားလို့ မရပါဘူး။ လက်ရှိဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးကွန်ရက်တွေ၊ ပြည်ပရောက် မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းတွေအားလုံးမှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ဖို့ အခန်းကဏ္ဍတွေ ရှိနေပါတယ်။

 

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို တည်ဆောက်ဖို့ ဆွေးနွေးကြတဲ့အခါ အာဏာခွဲဝေမှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေကို အဓိကထား ဆွေးနွေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်တခုရဲ့ အောင်မြင်မှုကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် အချက်တွေထဲမှာ သာမန်ပြည်သူတဦးရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ဘယ်လောက်လုံခြုံလာသလဲ၊ အခြေခံဝန်ဆောင်မှုတွေ ဘယ်လောက်ရရှိလာသလဲ၊ သားသမီးတွေရဲ့ အနာဂတ်အတွက် ဘယ်လောက်မျှော်လင့်နိုင်လာသလဲဆိုတာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

 

အဆုံးသတ်အနေနဲ့ ပြောရရင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်ရှိကြုံတွေ့နေရတဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ လူတွေ ငွေကြေးချို့တဲ့လာတဲ့ ပြဿနာတခုတည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ လူတွေ ပညာသင်ကြားနိုင်စွမ်း၊ ကျန်းမာစွာနေထိုင်နိုင်စွမ်း၊ မိမိတို့ဘဝအတွက် လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းနဲ့ အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်နိုင်စွမ်းတွေ တဖြည်းဖြည်း ဆုံးရှုံးလာနေတဲ့ ပြဿနာဖြစ်ပါတယ်။

 

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို စဉ်းစားတဲ့အခါ စစ်ပွဲကို ဘယ်လိုအဆုံးသတ်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းနဲ့အတူ စစ်ပွဲအတွင်းမှာရော စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားတဲ့နောက်မှာပါ လူထုအများစုရဲ့ ဘဝတွေကို ဘယ်လိုပြန်လည်တည်ဆောက်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကိုလည်း တပြိုင်နက်တည်း ဖြေဆိုဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။

 

နိုင်ငံတနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို စစ်ရေးအောင်ပွဲတွေနဲ့ နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်တွေကသာ ဆုံးဖြတ်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီနိုင်ငံမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ သာမန်ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝတွေ ဘယ်လောက်ပြန်လည်နာလန်ထူလာနိုင်သလဲဆိုတာကလည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

 

Join Us @ MoeMaKa Telegram

t.me@moemaka

Please show your support, donate with Zelle

Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"

Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel

youtube.com/@moemaka

Like us on MoemaKa Facebook

Follow us on X

X.com/MoeMaKa

#MoeMaKaMedia

#WhatsHappeningInMyanmar