ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘာကြောင့် နိုင်ငံရေးနဲ့ လူမှုရေးအကျပ်အတည်းတွေ ထပ်မံကြုံတွေ့နေရသလဲ
အမေရိကန်သာဂိ (မိုးမခ ဘာသာပြန်) အောက်တိုဘာ ၂၁၊ ၂၀၂၆
The New York Times | Opinion | Bret Stephens | အောက်တိုဘာ ၂၀၊ ၂၀၂၆
အမေရိကန်သတင်းစာ The New York Times မှာ ဆောင်းပါးရှင် Bret Stephens ရေးသားတဲ့ France Comes Unglued, Again ဆိုတဲ့ အမြင်ဆောင်းပါးဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်ပဋိပက္ခတွေကို အခြေခံပြီး ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်၊ စီးပွားရေးမူဝါဒနဲ့ နိုင်ငံရေးအနာဂတ်ကို ဝေဖန်သုံးသပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ အဓိကအယူအဆက ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အကျပ်အတည်းဟာ ဆန္ဒပြပွဲတွေကြောင့်သာ မဟုတ်ဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်အတွင်းက ပြဿနာတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။
၁။ ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ် ဘာကြောင့် အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်လာသလဲ
ပြင်သစ်နိုင်ငံဟာ အခမဲ့နီးပါး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဈေးသက်သာတဲ့ တက္ကသိုလ်ပညာရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးကာကွယ်မှုနဲ့ အစိုးရရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအထောက်အပံ့တွေကြောင့် ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်က တိုးတက်သော လူမှုရေးမူဝါဒတွေကို ထောက်ခံသူအချို့ကလည်း ပြင်သစ်စနစ်ကို နမူနာယူစရာအဖြစ် မြင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ Stephens ရဲ့အမြင်အရ ဒီလိုလူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနဲ့ အစိုးရဝင်ငွေဟာ လုံလောက်မှုမရှိတော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေအရ ပြင်သစ်အစိုးရရဲ့ အသုံးစရိတ်ဟာ နိုင်ငံ GDP ရဲ့ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေနဲ့ အခြားပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ အရည်အသွေး ကျဆင်းနေတယ်လို့ ဆောင်းပါးရှင်က ဝေဖန်ထားပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက အစိုးရအသုံးစရိတ် များပြားခြင်းဟာ လူမှုဖူလုံရေးစနစ် မအောင်မြင်ဘူးဆိုတာကို တစ်ခုတည်းနဲ့ သက်သေမပြနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီအသုံးစရိတ်တွေကို ဘယ်လောက်ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲသလဲဆိုတာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
၂။ ပင်စင်ယူမယ့်အသက် တိုးမြှင့်ရေးပြဿနာ
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ အငြင်းပွားမှုအများဆုံး ပြဿနာတစ်ခုက အငြိမ်းစားယူနိုင်တဲ့အသက်ကို ၆၂ နှစ်ကနေ ၆၄ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။
အစိုးရဘက်ကတော့ သက်ကြီးရွယ်အိုဦးရေ များပြားလာတာကြောင့် ပင်စင်စနစ်ကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းဖို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် ရှိပါတယ်။
အလုပ်သမားတွေနဲ့ ဆန့်ကျင်သူတွေဘက်ကတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ပြီးသူတွေကို နောက်ထပ်နှစ်နှစ် အလုပ်လုပ်ခိုင်းတာဟာ မမျှတဘူးလို့ မြင်ကြပါတယ်။
Stephens က ဒီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို နိုင်ငံရေးဖိအားတွေကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းနေရခြင်းဟာ ပြင်သစ်အစိုးရရဲ့ ရေရှည်စီးပွားရေးပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ခက်ခဲနေကြောင်း ပြသတယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
၃။ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာနဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု
ဆောင်းပါးအရ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းဟာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ရှိပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံထက် သုံးဆနီးပါး မြင့်မားနေပါတယ်။
Stephens က ပြင်သစ်မှာ အလုပ်ရှင်တွေ ပေးဆောင်ရတဲ့ လူမှုဖူလုံရေးဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ် မြင့်မားတာကြောင့် အလုပ်သမားအသစ်တွေ ခန့်အပ်ဖို့ တွန့်ဆုတ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ပြင်သစ်က တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ရ လူငယ်ပညာရှင်အချို့ဟာ လစာပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံခြားအလုပ်အကိုင်တွေကို ရွေးချယ်နေကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်တွေကို အခြေခံပြီး ပြင်သစ်ဟာ လူမှုဖူလုံရေးကို ဦးစားပေးနေသလို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကိုလည်း မြှင့်တင်ဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာ ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ အဓိကဝေဖန်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဘာကြောင့် အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသလဲ
ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ပြင်သစ်နိုင်ငံက ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပညာရေးအရည်အသွေး ကျဆင်းမှုအပေါ် ဆန္ဒပြမှုတွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ စီးပွားရေးအခက်အခဲတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လူထုဆန္ဒပြပွဲတွေအဖြစ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပါတယ်။
အချို့နေရာတွေမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ၊ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အစိုးရအပေါ် လူထုမကျေနပ်မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတယ်လို့ ဆောင်းပါးက ဖော်ပြပါတယ်။
Stephens က ဒီလိုဖြစ်ရပ်တွေကို ပြင်သစ်လူမှုရေးစနစ်အတွင်း ယုံကြည်မှုကျဆင်းလာတဲ့ လက္ခဏာအဖြစ် ရှုမြင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြင်သစ်မှာ ဆန္ဒပြမှုတွေဟာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုတွေရဲ့ ရှည်လျားတဲ့ သမိုင်းအစဉ်အလာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆန္ဒပြမှုတိုင်းကို နိုင်ငံရေးစနစ် ကျရှုံးနေခြင်းလို့ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်လို့ မရပါဘူး။
၅။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ လူမှုရေးပဋိပက္ခ
ဆောင်းပါးရှင်က စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှေးကွေးလာတဲ့အခါ နိုင်ငံသားတွေအကြား အလုပ်အကိုင်၊ အိမ်ရာနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအရင်းအမြစ်တွေကို ယှဉ်ပြိုင်ရတဲ့ ဖိအားတွေ ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
အဲဒီအခြေအနေမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေအပေါ် မကျေနပ်မှုတွေ၊ လူမျိုးရေးနဲ့ ဘာသာရေးအခြေခံ တင်းမာမှုတွေ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားပါတယ်။
သို့သော် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေဟာ အလုပ်သမားအင်အား၊ အခွန်ဝင်ငွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကိုလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရဲ့ စီးပွားရေးသက်ရောက်မှုကို အကျိုးနဲ့ အန္တရာယ် နှစ်ဖက်စလုံးကနေ စဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၆။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရေးရဲ့ အနာဂတ်
Marine Le Pen
ပြင်သစ် လက်ယာအစွန်းရောက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုရဲ့ အဓိကခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Jean-Luc Mélenchon
ပြင်သစ် လက်ဝဲအစွန်းရောက် နိုင်ငံရေးအင်အားစုရဲ့ အဓိကခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Stephens က ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လူထုမကျေနပ်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာကြောင့် နိုင်ငံရေးအစွန်းနှစ်ဖက်က အင်အားစုတွေ ပိုမိုထောက်ခံမှုရလာနိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ NATO အပေါ် ပြင်သစ်ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို သူက ထောက်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်ချက်ဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အတည်ပြုထားတဲ့ ခန့်မှန်းချက် မဟုတ်ပါဘူး။
၇။ ဒီဆောင်းပါးကို ဘယ်လိုနားလည်သင့်သလဲ
ဒီဆောင်းပါးဟာ သတင်းဖြစ်ရပ်တွေကိုသာ တင်ပြထားတဲ့ သတင်းအစီရင်ခံစာ မဟုတ်ဘဲ ပြင်သစ်ရဲ့ အစိုးရဦးဆောင် လူမှုဖူလုံရေးစနစ်အပေါ် ဝေဖန်ထားတဲ့ အမြင်ဆောင်းပါး ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောင်းပါးရှင်က အစိုးရရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ အလွန်ကြီးမားခြင်း၊ အခွန်နဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစရိတ် မြင့်မားခြင်း၊ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု နှောင့်နှေးခြင်းတို့ကို အဓိကပြဿနာတွေအဖြစ် မြင်ပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာတော့ ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်ကို ထောက်ခံသူတွေက ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနဲ့ လူမှုတန်းတူညီမျှမှုတွေကို စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ တိုင်းတာလို့ မရကြောင်း ထောက်ပြကြပါတယ်။
ဒီအမြင်နှစ်ရပ်အကြား အဓိကကွာခြားချက်က အစိုးရရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးတာဝန်နဲ့ ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုတို့ကို ဘယ်လိုချိန်ညှိမလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
Bret Stephens ရဲ့ ဆောင်းပါးဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေကို အခြေခံပြီး လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၊ အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးမှုနဲ့ အစိုးရဘဏ္ဍာရေးစီမံခန့်ခွဲမှုတို့ အရေးကြီးကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။
သို့သော် ပြင်သစ်ရဲ့ အခက်အခဲတွေကို လူမှုဖူလုံရေးစနစ်တစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတယ်လို့ ကောက်ချက်ချဖို့ မလုံလောက်ပါဘူး။ စီးပွားရေးမညီမျှမှု၊ လူငယ်အလုပ်အကိုင်၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားပြုမှုနဲ့ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေးတို့ဟာလည်း ဆက်စပ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးက မေးခွန်းထုတ်ထားတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရာကတော့ လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ထိန်းသိမ်းရင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကို ပြင်သစ်နိုင်ငံက ဘယ်လို ဟန်ချက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
The New York Times | Opinion | Bret Stephens | အောက်တိုဘာ ၂၀၊ ၂၀၂၆
အမေရိကန်သတင်းစာ The New York Times မှာ ဆောင်းပါးရှင် Bret Stephens ရေးသားတဲ့ France Comes Unglued, Again ဆိုတဲ့ အမြင်ဆောင်းပါးဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်ပဋိပက္ခတွေကို အခြေခံပြီး ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်၊ စီးပွားရေးမူဝါဒနဲ့ နိုင်ငံရေးအနာဂတ်ကို ဝေဖန်သုံးသပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ အဓိကအယူအဆက ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အကျပ်အတည်းဟာ ဆန္ဒပြပွဲတွေကြောင့်သာ မဟုတ်ဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်အတွင်းက ပြဿနာတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။
၁။ ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ် ဘာကြောင့် အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်လာသလဲ
ပြင်သစ်နိုင်ငံဟာ အခမဲ့နီးပါး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဈေးသက်သာတဲ့ တက္ကသိုလ်ပညာရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးကာကွယ်မှုနဲ့ အစိုးရရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအထောက်အပံ့တွေကြောင့် ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်က တိုးတက်သော လူမှုရေးမူဝါဒတွေကို ထောက်ခံသူအချို့ကလည်း ပြင်သစ်စနစ်ကို နမူနာယူစရာအဖြစ် မြင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ Stephens ရဲ့အမြင်အရ ဒီလိုလူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနဲ့ အစိုးရဝင်ငွေဟာ လုံလောက်မှုမရှိတော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေအရ ပြင်သစ်အစိုးရရဲ့ အသုံးစရိတ်ဟာ နိုင်ငံ GDP ရဲ့ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေနဲ့ အခြားပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ အရည်အသွေး ကျဆင်းနေတယ်လို့ ဆောင်းပါးရှင်က ဝေဖန်ထားပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက အစိုးရအသုံးစရိတ် များပြားခြင်းဟာ လူမှုဖူလုံရေးစနစ် မအောင်မြင်ဘူးဆိုတာကို တစ်ခုတည်းနဲ့ သက်သေမပြနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီအသုံးစရိတ်တွေကို ဘယ်လောက်ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲသလဲဆိုတာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
၂။ ပင်စင်ယူမယ့်အသက် တိုးမြှင့်ရေးပြဿနာ
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ အငြင်းပွားမှုအများဆုံး ပြဿနာတစ်ခုက အငြိမ်းစားယူနိုင်တဲ့အသက်ကို ၆၂ နှစ်ကနေ ၆၄ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။
အစိုးရဘက်ကတော့ သက်ကြီးရွယ်အိုဦးရေ များပြားလာတာကြောင့် ပင်စင်စနစ်ကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းဖို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် ရှိပါတယ်။
အလုပ်သမားတွေနဲ့ ဆန့်ကျင်သူတွေဘက်ကတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ပြီးသူတွေကို နောက်ထပ်နှစ်နှစ် အလုပ်လုပ်ခိုင်းတာဟာ မမျှတဘူးလို့ မြင်ကြပါတယ်။
Stephens က ဒီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို နိုင်ငံရေးဖိအားတွေကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းနေရခြင်းဟာ ပြင်သစ်အစိုးရရဲ့ ရေရှည်စီးပွားရေးပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ခက်ခဲနေကြောင်း ပြသတယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
၃။ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာနဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု
ဆောင်းပါးအရ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းဟာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ရှိပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံထက် သုံးဆနီးပါး မြင့်မားနေပါတယ်။
Stephens က ပြင်သစ်မှာ အလုပ်ရှင်တွေ ပေးဆောင်ရတဲ့ လူမှုဖူလုံရေးဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ် မြင့်မားတာကြောင့် အလုပ်သမားအသစ်တွေ ခန့်အပ်ဖို့ တွန့်ဆုတ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ပြင်သစ်က တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ရ လူငယ်ပညာရှင်အချို့ဟာ လစာပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံခြားအလုပ်အကိုင်တွေကို ရွေးချယ်နေကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်တွေကို အခြေခံပြီး ပြင်သစ်ဟာ လူမှုဖူလုံရေးကို ဦးစားပေးနေသလို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကိုလည်း မြှင့်တင်ဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာ ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ အဓိကဝေဖန်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဘာကြောင့် အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသလဲ
ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ပြင်သစ်နိုင်ငံက ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပညာရေးအရည်အသွေး ကျဆင်းမှုအပေါ် ဆန္ဒပြမှုတွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ စီးပွားရေးအခက်အခဲတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လူထုဆန္ဒပြပွဲတွေအဖြစ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပါတယ်။
အချို့နေရာတွေမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ၊ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အစိုးရအပေါ် လူထုမကျေနပ်မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတယ်လို့ ဆောင်းပါးက ဖော်ပြပါတယ်။
Stephens က ဒီလိုဖြစ်ရပ်တွေကို ပြင်သစ်လူမှုရေးစနစ်အတွင်း ယုံကြည်မှုကျဆင်းလာတဲ့ လက္ခဏာအဖြစ် ရှုမြင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြင်သစ်မှာ ဆန္ဒပြမှုတွေဟာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုတွေရဲ့ ရှည်လျားတဲ့ သမိုင်းအစဉ်အလာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆန္ဒပြမှုတိုင်းကို နိုင်ငံရေးစနစ် ကျရှုံးနေခြင်းလို့ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်လို့ မရပါဘူး။
၅။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ လူမှုရေးပဋိပက္ခ
ဆောင်းပါးရှင်က စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှေးကွေးလာတဲ့အခါ နိုင်ငံသားတွေအကြား အလုပ်အကိုင်၊ အိမ်ရာနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအရင်းအမြစ်တွေကို ယှဉ်ပြိုင်ရတဲ့ ဖိအားတွေ ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
အဲဒီအခြေအနေမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေအပေါ် မကျေနပ်မှုတွေ၊ လူမျိုးရေးနဲ့ ဘာသာရေးအခြေခံ တင်းမာမှုတွေ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားပါတယ်။
သို့သော် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေဟာ အလုပ်သမားအင်အား၊ အခွန်ဝင်ငွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကိုလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရဲ့ စီးပွားရေးသက်ရောက်မှုကို အကျိုးနဲ့ အန္တရာယ် နှစ်ဖက်စလုံးကနေ စဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၆။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရေးရဲ့ အနာဂတ်
Marine Le Pen
ပြင်သစ် လက်ယာအစွန်းရောက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုရဲ့ အဓိကခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Jean-Luc Mélenchon
ပြင်သစ် လက်ဝဲအစွန်းရောက် နိုင်ငံရေးအင်အားစုရဲ့ အဓိကခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Stephens က ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ လူထုမကျေနပ်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာကြောင့် နိုင်ငံရေးအစွန်းနှစ်ဖက်က အင်အားစုတွေ ပိုမိုထောက်ခံမှုရလာနိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ NATO အပေါ် ပြင်သစ်ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို သူက ထောက်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဆောင်းပါးရှင်ရဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်ချက်ဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အတည်ပြုထားတဲ့ ခန့်မှန်းချက် မဟုတ်ပါဘူး။
၇။ ဒီဆောင်းပါးကို ဘယ်လိုနားလည်သင့်သလဲ
ဒီဆောင်းပါးဟာ သတင်းဖြစ်ရပ်တွေကိုသာ တင်ပြထားတဲ့ သတင်းအစီရင်ခံစာ မဟုတ်ဘဲ ပြင်သစ်ရဲ့ အစိုးရဦးဆောင် လူမှုဖူလုံရေးစနစ်အပေါ် ဝေဖန်ထားတဲ့ အမြင်ဆောင်းပါး ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောင်းပါးရှင်က အစိုးရရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ အလွန်ကြီးမားခြင်း၊ အခွန်နဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစရိတ် မြင့်မားခြင်း၊ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု နှောင့်နှေးခြင်းတို့ကို အဓိကပြဿနာတွေအဖြစ် မြင်ပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာတော့ ပြင်သစ်ရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်ကို ထောက်ခံသူတွေက ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနဲ့ လူမှုတန်းတူညီမျှမှုတွေကို စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ တိုင်းတာလို့ မရကြောင်း ထောက်ပြကြပါတယ်။
ဒီအမြင်နှစ်ရပ်အကြား အဓိကကွာခြားချက်က အစိုးရရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးတာဝန်နဲ့ ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုတို့ကို ဘယ်လိုချိန်ညှိမလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
Bret Stephens ရဲ့ ဆောင်းပါးဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေကို အခြေခံပြီး လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၊ အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးမှုနဲ့ အစိုးရဘဏ္ဍာရေးစီမံခန့်ခွဲမှုတို့ အရေးကြီးကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။
သို့သော် ပြင်သစ်ရဲ့ အခက်အခဲတွေကို လူမှုဖူလုံရေးစနစ်တစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတယ်လို့ ကောက်ချက်ချဖို့ မလုံလောက်ပါဘူး။ စီးပွားရေးမညီမျှမှု၊ လူငယ်အလုပ်အကိုင်၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားပြုမှုနဲ့ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေးတို့ဟာလည်း ဆက်စပ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးက မေးခွန်းထုတ်ထားတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရာကတော့ လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ထိန်းသိမ်းရင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကို ပြင်သစ်နိုင်ငံက ဘယ်လို ဟန်ချက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘာသင်ခန်းစာရမှာမို့လဲ
စစ်အာဏာရှင်က သူတို့အကျိုးစီးပွားကလွဲပြီး တိုင်းပြည်နဲ့ ပြည်သူကို ကျောခိုင်းထားတာမို့ လက်ရှိအစိုးရနဲ့ စစ်တပ်ပေါ် မြန်မာတွေအတွက် ဘာမျော်လင့်ချက်မှ မရှိပါဘူး။ တော်လှန်နေတဲ့ အင်အားစုတွေက ပြည်သူကို စောင့်ရှောက်ပေးဖို့၊ လူမှုဖူလုံရေး ဆောင်ရွက်ဖို့ တပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ လူထု၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို တရားသဖြင့် စောင့်ရှောက် ကာကွယ်ပေးဖို့၊ အခွန်အတုပ် သမမျှတစွာ ကောက်ဖို့ စတာတွေ ကျင့်သုံးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ လူထုဟာ စစ်တပ်အောက်မှာလည်း နင်းပြား၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေအောက်မှာလည်း နင်းပြားဆိုရင်တော့ ဆင်းရဲသံသရာ လည်နေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဒါက ဘာသာပြန်တည်းဖြတ်သူ၏ အာဘော်ပါ)
ရင်းမြစ် — The New York Times, Bret Stephens, France Comes Unglued, Again, October 20, 2026။
Join Us @ MoeMaKa Telegram
t.me@moemaka
Please show your support, donate with Zelle
Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"
Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel
youtube.com/@moemaka
Like us on MoemaKa Facebook
Follow us on X
X.com/MoeMaKa
#MoeMaKaMedia
#WhatsHappeningInMyanmar
Posts
