လွှတ်တော်အမတ် အီလ်ဟန်အိုမာကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ ထရမ့်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုဟာ ချောက်ထဲဆင်းဖို့ ခြေတလှမ်းအလို
လွှတ်တော်အမတ် အီလ်ဟန်အိုမာကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ ထရမ့်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုဟာ ချောက်ထဲဆင်းဖို့ ခြေတလှမ်းအလို
နိုင်ငံတကာသာဂိ (မိုးမခဘာသာပြန်) အောက်တိုဘာ ၁၇၊ ၂၀၂၆
မီရှယ် ဂိုးလ်ဘာ့ဂ် (Michelle Goldberg) နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် (The New York Times) အမြင်ဆောင်းပါးရှင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်
အမေရိကန်သမ္မတ ရော်နယ် ရေဂင်ဟာ သမ္မတရာထူးကနေ အနားယူခါနီး နောက်ဆုံးမိန့်ခွန်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ကြီးကျယ်ခမ်းနားလာရခြင်းအတွက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူတွေရဲ့ အရေးပါပုံကို အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ဟာ ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံ ဖြစ်နေရတာက တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့မတူဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၊ ဒေသအသီးသီးက လူတွေကို လက်ခံပြီး အဲဒီလူတွေကိုပဲ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ အင်အားအဖြစ် တည်ဆောက်ထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
ရေဂင်ဟာ သူ့ဆီရောက်လာတဲ့ စာတစောင်ကိုလည်း ကိုးကားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစာမှာ လူတယောက်ဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရုံနဲ့ ပြင်သစ်လူမျိုး မဖြစ်နိုင်သလို၊ ဂျပန်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရုံနဲ့လည်း ဂျပန်လူမျိုး မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရေးသားထားပါတယ်။
“ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့ဘယ်နေရာကလာလာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လာရောက်နေထိုင်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားတယောက် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်” လို့ ရေဂင်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဘာရက် အိုဘားမားရဲ့ မွေးဖွားရာနေရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မဟုတ်မမှန်စွပ်စွဲချက်တွေ ဖြန့်ချိရာကနေ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို စတင်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကတော့ ဒီလို အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အခြေခံစံနှုန်းကို ဖျက်ဆီးဖို့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။
ထရမ့်နဲ့ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံသားစစ်စစ်ဆိုတာ လူမျိုးရေးနဲ့ မျိုးရိုးဇာတိအပေါ် မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ရမယ့်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
မွေးရာပါ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ထရမ့်အစိုးရက တိုက်ခိုက်နေတာဟာ ဒီလိုအယူအဆကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ “သွေးကို အဆိပ်ခတ်နေသူတွေ” လို့ စွပ်စွဲခဲ့တဲ့ ထရမ့်ဟာ ဒုက္ခသည်ပြန်လည်နေရာချထားရေး အစီအစဉ်ကိုလည်း တောင်အာဖရိကနိုင်ငံက လူဖြူတွေအတွက်သာ ဖြစ်လုနီးပါး ကန့်သတ်ထားပါတယ်။
ဒုသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance) ကလည်း ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ ဂျူးလူမျိုးတွေအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ Anti-Defamation League အဖွဲ့ကို ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ရာမှာ အလားတူ အယူအဆကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်မှာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေရှိသူတွေဟာ ဒီနိုင်ငံနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘူးလို့ ပြောနေသူတွေထက် အမေရိကန်နိုင်ငံအပေါ် ပိုပြီး ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိတယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” လို့ ဗန့်စ်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
အခုတော့ ထရမ့်အစိုးရဟာ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံမှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အောက်လွှတ်တော်အမတ် အီလ်ဟန် အိုမာ (Ilhan Omar) ရဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။
ဒါဟာ ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးရန်သူတယောက်ကို နောက်ထပ် ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုတခု ပြုလုပ်တာထက် ပိုမိုလေးနက်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ထရမ့်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားမှာ မွေးဖွားပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသူအားလုံးရဲ့ နိုင်ငံသားအဆင့်အတန်းဟာ အမြဲတမ်း အာမခံချက်ရှိတာ မဟုတ်ဘဲ အချိန်မရွေး ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားကို သွယ်ဝိုက်ပြီး ကြေညာလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံသားအားလုံး တန်းတူညီမျှမှုရှိရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံသဘောတရားကို တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဟန်နာ အာရင့် (Hannah Arendt) ရဲ့ စကားတခွန်းကို စာရေးဆရာ ဂျွန်ဂန့်ဇ် (John Ganz) က ကျွန်မကို ပြန်လည်သတိပေးခဲ့ပါတယ်။
“အစိုးရတရပ်မှာ အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ အဆိပ်အတောက် ဘယ်လောက်အထိ စိမ့်ဝင်နေပြီလဲဆိုတာကို အဲဒီအစိုးရက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ရုပ်သိမ်းပိုင်ခွင့်ကို ဘယ်လောက်အထိ အသုံးချနေသလဲဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ တိုင်းတာချင်စရာတောင် ကောင်းပါတယ်” လို့ အာရင့်က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသီတင်းပတ်အတွင်းမှာပဲ အမိမြေလုံခြုံရေးဌာန (Department of Homeland Security) က အရာရှိ အယောက် ၂၀ ခန့်ဟာ ဝါရှင်တန်ဒီစီမှာရှိတဲ့ အိုမာရဲ့ နေအိမ်ကို ဝင်ရောက်ရှာဖွေခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ ဖုန်းနဲ့ ကွန်ပျူတာတွေအပါအဝင် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းသွားခဲ့ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ The Wall Street Journal သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့ရာမှာ ဒီစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဟာ အိုမာရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်ဖို့ အစပြုခြေလှမ်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အိုမာကို နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းရာမှာ အစိုးရဟာ သူကိုယ်တိုင်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေတင်မကဘဲ သူ့ဖခင်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကိုပါ စစ်ဆေးနေပါတယ်။
အိုမာရဲ့ ဖခင်ဟာ သူမ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
အခုအမှုမှာ အဓိက အငြင်းပွားနေတဲ့ အချက်ကတော့ ဖခင်ဖြစ်သူ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် လျှောက်ထားချိန်မှာ အိုမာဟာ အသက် ၁၇ နှစ်လား၊ ၁၈ နှစ်လားဆိုတဲ့ ကိစ္စ ဖြစ်နေပုံရပါတယ်။
အိုမာ ဒါမှမဟုတ် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့တဲ့ သူ့ဖခင်က တစုံတရာ မှားယွင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သလားဆိုတာ ကျွန်မ မသိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေမှာ ဘာတွေ ရေးထားသလဲဆိုတာက ဒီကိစ္စရဲ့ အဓိကအချက် မဟုတ်ပါဘူး။
အရေးကြီးတာက ထရမ့်ဟာ အိုမာကို သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်ကြောင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သလို၊ အဲဒီထက်ပိုပြီး သူ့ရဲ့ လူမျိုးရေးနောက်ခံကြောင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အိုမာ အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ပထမဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး လအနည်းငယ်အကြာမှာပဲ ထရမ့်က သူ့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်ဖို့ စတင်တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ လူထုစုဝေးပွဲတွေမှာလည်း ထောက်ခံသူတွေက “သူ့ကို ပြန်ပို့လိုက်” ဆိုပြီး အားပါးတရ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးတခုမှာ ထရမ့်က အိုမာကို “အမှိုက်” လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့သလို ဆိုမာလီလူမျိုးတွေကိုလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တိုက်ခိုက်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“ဒီလူတွေကို ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံထဲမှာ မရှိစေချင်ဘူး” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ ဆိုမာလီလူမျိုးတွေအပေါ် သူ့ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေဟာ ဖက်ဆစ်ဆန်တဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေဆီ ပိုမိုဦးတည်လာခဲ့ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်က Truth Social လူမှုကွန်ရက်မှာ ထရမ့်က “တချိန်က ကြီးကျယ်ခမ်းနားခဲ့တဲ့ မင်နီဆိုတာပြည်နယ်ဟာ ဆိုမာလီရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေရဲ့ သိမ်းပိုက်မှုကို ခံနေရပြီ” လို့ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
လူမျိုးရေးအခြေခံ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာအောင် လှုံ့ဆော်နေသလိုပဲ သူက ဆက်လက်ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
“မင်နီဆိုတာအတွက် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြပါ။ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြပါ။ လိုအပ်ရင် ဖက်ဒရယ်အစိုးရက ခင်ဗျားတို့ကို ကယ်တင်ဖို့ ရောက်လာပါလိမ့်မယ်” လို့ ထရမ့်က တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အိုမာအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေတဲ့ ထရမ့်အစိုးရဟာ ရိုးသားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ယုံကြည်ယူဆခြင်းဟာ သိသိကြီးနဲ့ အလွယ်တကူ အယုံလွယ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
အစိုးရက အိုမာရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို နောက်ဆုံးမှာ မရုပ်သိမ်းနိုင်ခဲ့ရင်တောင်၊ အရင်က နိုင်ငံရေးလက်စားချေဖို့ ကြိုးပမ်းမှုအများစုမှာ မအောင်မြင်ခဲ့သလို ဖြစ်ခဲ့ရင်တောင်၊ ဒီလုပ်ရပ်က နိုင်ငံခြားမှာ မွေးဖွားပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသူတိုင်းဆီကို သတင်းစကားတခု ပေးပို့နေပါတယ်။
အဲဒါကတော့ ထရမ့်ကို အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ဆန့်ကျင်မိရင် အစိုးရက သင့်ဘဝကို ပြောင်းလဲပျက်စီးသွားစေနိုင်တဲ့ အမှားတစုံတရာကို ရှာဖွေဖို့ သင့်ရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုသာမက သင့်မိဘတွေ ဖြည့်စွက်ခဲ့တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုပါ အသေးစိတ် ပြန်လည်စစ်ဆေးလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကား ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်တွေမှာ တဆင့်ပြီးတဆင့် တိုးမြှင့်လာတဲ့ ပုံစံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နိုင်ပါတယ်။
ထရမ့်အစိုးရဟာ အရင်ကတည်းက မာမွတ် ခါလီလ် (Mahmoud Khalil) လို အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် Green Card ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေကို သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတွေကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်က အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကို စားသောက်နေတဲ့ ရိုင်းစိုင်းသူတွေလို့ ပုံဖော်ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ဟေတီနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ယာယီအကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ နေထိုင်ခွင့် (Temporary Protected Status) ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီလို ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်းကြောင့် ဟေတီနိုင်ငံသား သိန်းနဲ့ချီဟာ တညတည်းနဲ့ တရားဝင်နေထိုင်ခွင့် မရှိသူတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရပါတယ်။
အခုတော့ အစိုးရရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေဟာ တရားဝင် နိုင်ငံသားခံယူထားသူတွေအထိ တိုးချဲ့လာခဲ့ပါပြီ။
အိုမာဟာ နောက်ဆုံးပစ်မှတ် ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ မထင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် လာဦးမှာပါ။
ထရမ့်ဟာ နယူးယောက်မြို့တော်ဝန် ဇိုရန် မမ်ဒါနီ (Zohran Mamdani) ကို သဘောကျနှစ်သက်မှု ပြသခဲ့ပေမဲ့ တခြား ရီပတ်ဘလီကန်တွေကတော့ မမ်ဒါနီကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုနေကြပါတယ်။
တင်နက်ဆီပြည်နယ်က ရီပတ်ဘလီကန် အောက်လွှတ်တော်အမတ် အန်ဒီ အိုဂဲလ်စ် (Andy Ogles) ကလည်း မမ်ဒါနီရဲ့ နိုင်ငံသားခံယူခွင့်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ပြန်လည်စစ်ဆေးဖို့ တရားရေးဌာနကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ အယူအဆအရ အမေရိကန်နိုင်ငံသားအချို့ဟာ ဒီနိုင်ငံမှာ နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ကို မွေးရာပါ ရရှိထားသူတွေ ဖြစ်ပြီး တချို့ကတော့ အစိုးရရဲ့ သည်းခံခွင့်ပြုမှုကြောင့်သာ နေထိုင်ခွင့်ရထားသူတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်ကို ပြန်လည်စဉ်းစားကြည့်ရင် ဒီအခြေအနေဟာ ပိုပြီး စိတ်ပျက်စရာကောင်းပါတယ်။
အဲဒီအချိန်က ထရမ့်ဟာ အိုမာအပါအဝင် ဖြစ်နိုင်တဲ့ တိုးတက်ရေးဝါဒီ ဒီမိုကရက်တစ် အမျိုးသမီးအမတ်တစုကို ရည်ညွှန်းပြီး သူတို့လာခဲ့တဲ့ “လုံးဝပျက်စီးနေပြီး ရာဇဝတ်မှုတွေ ပြည့်နှက်နေတဲ့ နေရာတွေကို ပြန်သွားကြ” လို့ တွစ်တာမှာ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်တုန်းက ထရမ့်ရဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့ ပြောဆိုချက်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကို အကြီးအကျယ် တုန်လှုပ်စေခဲ့ပါတယ်။
ရီပတ်ဘလီကန် အောက်လွှတ်တော်အမတ် လေးဦးနဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီကနေ လွတ်လပ်တဲ့အမတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့တဲ့ ဂျပ်စတင် အာမက်ရှ် (Justin Amash) တို့ဟာ ဒီမိုကရက်တစ်အမတ်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ထရမ့်ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို ရှုတ်ချတဲ့ အောက်လွှတ်တော်ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာ ထရမ့်ရဲ့ အလွန်အမင်း သစ္စာခံနောက်လိုက်တဦး ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ အောက်လွှတ်တော်အမတ် အဲလစ် စတီဖာနစ် (Elise Stefanik) တောင် အဲဒီအချိန်က ထရမ့်ကို ရှုတ်ချဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ခံစားခဲ့ရပါတယ်။
“လက်ဝဲအစွန်းရောက် ဆိုရှယ်လစ်အုပ်စုဖြစ်တဲ့ ‘Squad’ ရဲ့ နည်းဗျူဟာတွေ၊ မူဝါဒတွေနဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို ကျွန်မ ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတရဲ့ တွစ်တာရေးသားချက်တွေဟာ မသင့်လျော်ဘူး၊ အခြားသူတွေကို နှိမ့်ချစော်ကားရာရောက်တယ်၊ မှားယွင်းတယ်” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
အခုတော့ ထရမ့်ဟာ အရင်က ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ စကားတွေကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်လာနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီအပေါ် တုံ့ပြန်မှုတွေက ပိုပြီး တိတ်ဆိတ်လာပါတယ်။
ထရမ့်အစိုးရဟာ လူထုကို တုန်လှုပ်စေမယ့် လုပ်ရပ်တွေကို အမြောက်အမြား ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်လာတဲ့အတွက် အမေရိကန်လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ လုပ်ရပ်တခုချင်းစီရဲ့ ပြင်းထန်မှုကို သတိပြုနိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာသလို ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အိုမာကို နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်ဖို့ ထရမ့်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် အရင်က စိတ်ကူးတောင် မယဉ်နိုင်ခဲ့တဲ့ စည်းတားချက်တခုကို ကျွန်မတို့ နောက်ထပ် ကျော်ဖြတ်လာခဲ့ပြီဆိုတာ သတိပြုသင့်ပါတယ်။
လောလောဆယ်မှာ ထရမ့်ရဲ့ လူထုထောက်ခံမှု ကျဆင်းလာတာနဲ့အမျှ သူ့ရဲ့ အာဏာသက်ရောက်မှုလည်း အားနည်းလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါပမဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီဟာ လက်ရှိနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက်သွားနေမယ်ဆိုရင် နောက်ထပ် ရီပတ်ဘလီကန်သမ္မတတယောက်ဟာ ထရမ့်ထားရစ်ခဲ့တဲ့နေရာကနေ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လာဖို့ အလားအလာရှိပါတယ်။
ဒီလိုနိုင်ငံရေးအယူအဆမျိုးရဲ့ အတွင်းသဘောတရားဟာ နောက်ဆုံးမှာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေဆီကို မလွဲမသွေ ဦးတည်သွားစေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဟန်နာ အာရင့်ရဲ့ စကားကို နောက်တကြိမ် ပြန်လည်ကိုးကားချင်ပါတယ်။
“၁၉၃၃ ခုနှစ်မှာ နာဇီဂျာမနီအစိုးရက နိုင်ငံသားခံယူထားတဲ့ ဂျူးနွယ်ဖွား ဂျာမန်နိုင်ငံသားအားလုံးရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရုပ်သိမ်းခဲ့သလိုမျိုး လုပ်ရပ်တွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ အလားတူအုပ်စုတွေထဲက မွေးရာပါ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကိုပါ ရုပ်သိမ်းတဲ့ လုပ်ရပ်တွေရဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။”
ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းကနေ ကျွန်မတို့ သင်ခန်းစာတခုတည်း ရယူရမယ်ဆိုရင် အဲဒါကတော့ —
“ဒီလိုအဖြစ်အပျက်မျိုး အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ဘယ်တော့မှ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာကို ဘယ်တော့မှ မယုံကြည်ပါနဲ့” ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာသာပြန်မှတ်ချက် — ဤဆောင်းပါးသည် The New York Times အမြင်ဆောင်းပါးရှင် Michelle Goldberg ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့ ဆောင်းပါးကို မူရင်းအဓိပ္ပါယ်နှင့် ရေးသားသူ၏ သဘောထားများ မပျက်စေဘဲ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။
Join Us @ MoeMaKa Telegram
t.me@moemaka
Please show your support, donate with Zelle
Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"
Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel
youtube.com/@moemaka
Like us on MoemaKa Facebook
Follow us on X
X.com/MoeMaKa
#MoeMaKaMedia
#WhatsHappeningInMyanmar
မီရှယ် ဂိုးလ်ဘာ့ဂ် (Michelle Goldberg) နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် (The New York Times) အမြင်ဆောင်းပါးရှင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်
အမေရိကန်သမ္မတ ရော်နယ် ရေဂင်ဟာ သမ္မတရာထူးကနေ အနားယူခါနီး နောက်ဆုံးမိန့်ခွန်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ကြီးကျယ်ခမ်းနားလာရခြင်းအတွက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူတွေရဲ့ အရေးပါပုံကို အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ဟာ ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံ ဖြစ်နေရတာက တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့မတူဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၊ ဒေသအသီးသီးက လူတွေကို လက်ခံပြီး အဲဒီလူတွေကိုပဲ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ အင်အားအဖြစ် တည်ဆောက်ထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
ရေဂင်ဟာ သူ့ဆီရောက်လာတဲ့ စာတစောင်ကိုလည်း ကိုးကားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစာမှာ လူတယောက်ဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရုံနဲ့ ပြင်သစ်လူမျိုး မဖြစ်နိုင်သလို၊ ဂျပန်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရုံနဲ့လည်း ဂျပန်လူမျိုး မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရေးသားထားပါတယ်။
“ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့ဘယ်နေရာကလာလာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လာရောက်နေထိုင်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားတယောက် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်” လို့ ရေဂင်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဘာရက် အိုဘားမားရဲ့ မွေးဖွားရာနေရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မဟုတ်မမှန်စွပ်စွဲချက်တွေ ဖြန့်ချိရာကနေ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို စတင်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကတော့ ဒီလို အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အခြေခံစံနှုန်းကို ဖျက်ဆီးဖို့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။
ထရမ့်နဲ့ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံသားစစ်စစ်ဆိုတာ လူမျိုးရေးနဲ့ မျိုးရိုးဇာတိအပေါ် မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ရမယ့်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
မွေးရာပါ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ထရမ့်အစိုးရက တိုက်ခိုက်နေတာဟာ ဒီလိုအယူအဆကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ “သွေးကို အဆိပ်ခတ်နေသူတွေ” လို့ စွပ်စွဲခဲ့တဲ့ ထရမ့်ဟာ ဒုက္ခသည်ပြန်လည်နေရာချထားရေး အစီအစဉ်ကိုလည်း တောင်အာဖရိကနိုင်ငံက လူဖြူတွေအတွက်သာ ဖြစ်လုနီးပါး ကန့်သတ်ထားပါတယ်။
ဒုသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance) ကလည်း ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ ဂျူးလူမျိုးတွေအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ Anti-Defamation League အဖွဲ့ကို ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ရာမှာ အလားတူ အယူအဆကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်မှာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေရှိသူတွေဟာ ဒီနိုင်ငံနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘူးလို့ ပြောနေသူတွေထက် အမေရိကန်နိုင်ငံအပေါ် ပိုပြီး ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိတယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” လို့ ဗန့်စ်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
အခုတော့ ထရမ့်အစိုးရဟာ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံမှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အောက်လွှတ်တော်အမတ် အီလ်ဟန် အိုမာ (Ilhan Omar) ရဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။
ဒါဟာ ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးရန်သူတယောက်ကို နောက်ထပ် ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုတခု ပြုလုပ်တာထက် ပိုမိုလေးနက်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ထရမ့်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားမှာ မွေးဖွားပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသူအားလုံးရဲ့ နိုင်ငံသားအဆင့်အတန်းဟာ အမြဲတမ်း အာမခံချက်ရှိတာ မဟုတ်ဘဲ အချိန်မရွေး ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားကို သွယ်ဝိုက်ပြီး ကြေညာလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံသားအားလုံး တန်းတူညီမျှမှုရှိရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံသဘောတရားကို တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဟန်နာ အာရင့် (Hannah Arendt) ရဲ့ စကားတခွန်းကို စာရေးဆရာ ဂျွန်ဂန့်ဇ် (John Ganz) က ကျွန်မကို ပြန်လည်သတိပေးခဲ့ပါတယ်။
“အစိုးရတရပ်မှာ အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ အဆိပ်အတောက် ဘယ်လောက်အထိ စိမ့်ဝင်နေပြီလဲဆိုတာကို အဲဒီအစိုးရက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ရုပ်သိမ်းပိုင်ခွင့်ကို ဘယ်လောက်အထိ အသုံးချနေသလဲဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ တိုင်းတာချင်စရာတောင် ကောင်းပါတယ်” လို့ အာရင့်က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသီတင်းပတ်အတွင်းမှာပဲ အမိမြေလုံခြုံရေးဌာန (Department of Homeland Security) က အရာရှိ အယောက် ၂၀ ခန့်ဟာ ဝါရှင်တန်ဒီစီမှာရှိတဲ့ အိုမာရဲ့ နေအိမ်ကို ဝင်ရောက်ရှာဖွေခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ ဖုန်းနဲ့ ကွန်ပျူတာတွေအပါအဝင် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းသွားခဲ့ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ The Wall Street Journal သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့ရာမှာ ဒီစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဟာ အိုမာရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်ဖို့ အစပြုခြေလှမ်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အိုမာကို နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းရာမှာ အစိုးရဟာ သူကိုယ်တိုင်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေတင်မကဘဲ သူ့ဖခင်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကိုပါ စစ်ဆေးနေပါတယ်။
အိုမာရဲ့ ဖခင်ဟာ သူမ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
အခုအမှုမှာ အဓိက အငြင်းပွားနေတဲ့ အချက်ကတော့ ဖခင်ဖြစ်သူ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် လျှောက်ထားချိန်မှာ အိုမာဟာ အသက် ၁၇ နှစ်လား၊ ၁၈ နှစ်လားဆိုတဲ့ ကိစ္စ ဖြစ်နေပုံရပါတယ်။
အိုမာ ဒါမှမဟုတ် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့တဲ့ သူ့ဖခင်က တစုံတရာ မှားယွင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သလားဆိုတာ ကျွန်မ မသိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေမှာ ဘာတွေ ရေးထားသလဲဆိုတာက ဒီကိစ္စရဲ့ အဓိကအချက် မဟုတ်ပါဘူး။
အရေးကြီးတာက ထရမ့်ဟာ အိုမာကို သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်ကြောင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သလို၊ အဲဒီထက်ပိုပြီး သူ့ရဲ့ လူမျိုးရေးနောက်ခံကြောင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အိုမာ အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ပထမဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး လအနည်းငယ်အကြာမှာပဲ ထရမ့်က သူ့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်ဖို့ စတင်တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ လူထုစုဝေးပွဲတွေမှာလည်း ထောက်ခံသူတွေက “သူ့ကို ပြန်ပို့လိုက်” ဆိုပြီး အားပါးတရ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးတခုမှာ ထရမ့်က အိုမာကို “အမှိုက်” လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့သလို ဆိုမာလီလူမျိုးတွေကိုလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တိုက်ခိုက်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“ဒီလူတွေကို ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံထဲမှာ မရှိစေချင်ဘူး” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ ဆိုမာလီလူမျိုးတွေအပေါ် သူ့ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေဟာ ဖက်ဆစ်ဆန်တဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေဆီ ပိုမိုဦးတည်လာခဲ့ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်က Truth Social လူမှုကွန်ရက်မှာ ထရမ့်က “တချိန်က ကြီးကျယ်ခမ်းနားခဲ့တဲ့ မင်နီဆိုတာပြည်နယ်ဟာ ဆိုမာလီရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေရဲ့ သိမ်းပိုက်မှုကို ခံနေရပြီ” လို့ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
လူမျိုးရေးအခြေခံ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာအောင် လှုံ့ဆော်နေသလိုပဲ သူက ဆက်လက်ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
“မင်နီဆိုတာအတွက် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြပါ။ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြပါ။ လိုအပ်ရင် ဖက်ဒရယ်အစိုးရက ခင်ဗျားတို့ကို ကယ်တင်ဖို့ ရောက်လာပါလိမ့်မယ်” လို့ ထရမ့်က တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အိုမာအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေတဲ့ ထရမ့်အစိုးရဟာ ရိုးသားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ယုံကြည်ယူဆခြင်းဟာ သိသိကြီးနဲ့ အလွယ်တကူ အယုံလွယ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
အစိုးရက အိုမာရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို နောက်ဆုံးမှာ မရုပ်သိမ်းနိုင်ခဲ့ရင်တောင်၊ အရင်က နိုင်ငံရေးလက်စားချေဖို့ ကြိုးပမ်းမှုအများစုမှာ မအောင်မြင်ခဲ့သလို ဖြစ်ခဲ့ရင်တောင်၊ ဒီလုပ်ရပ်က နိုင်ငံခြားမှာ မွေးဖွားပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသူတိုင်းဆီကို သတင်းစကားတခု ပေးပို့နေပါတယ်။
အဲဒါကတော့ ထရမ့်ကို အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ဆန့်ကျင်မိရင် အစိုးရက သင့်ဘဝကို ပြောင်းလဲပျက်စီးသွားစေနိုင်တဲ့ အမှားတစုံတရာကို ရှာဖွေဖို့ သင့်ရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုသာမက သင့်မိဘတွေ ဖြည့်စွက်ခဲ့တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုပါ အသေးစိတ် ပြန်လည်စစ်ဆေးလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကား ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်တွေမှာ တဆင့်ပြီးတဆင့် တိုးမြှင့်လာတဲ့ ပုံစံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နိုင်ပါတယ်။
ထရမ့်အစိုးရဟာ အရင်ကတည်းက မာမွတ် ခါလီလ် (Mahmoud Khalil) လို အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် Green Card ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေကို သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတွေကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်က အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကို စားသောက်နေတဲ့ ရိုင်းစိုင်းသူတွေလို့ ပုံဖော်ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ဟေတီနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ယာယီအကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ နေထိုင်ခွင့် (Temporary Protected Status) ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီလို ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်းကြောင့် ဟေတီနိုင်ငံသား သိန်းနဲ့ချီဟာ တညတည်းနဲ့ တရားဝင်နေထိုင်ခွင့် မရှိသူတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရပါတယ်။
အခုတော့ အစိုးရရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေဟာ တရားဝင် နိုင်ငံသားခံယူထားသူတွေအထိ တိုးချဲ့လာခဲ့ပါပြီ။
အိုမာဟာ နောက်ဆုံးပစ်မှတ် ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ မထင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် လာဦးမှာပါ။
ထရမ့်ဟာ နယူးယောက်မြို့တော်ဝန် ဇိုရန် မမ်ဒါနီ (Zohran Mamdani) ကို သဘောကျနှစ်သက်မှု ပြသခဲ့ပေမဲ့ တခြား ရီပတ်ဘလီကန်တွေကတော့ မမ်ဒါနီကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုနေကြပါတယ်။
တင်နက်ဆီပြည်နယ်က ရီပတ်ဘလီကန် အောက်လွှတ်တော်အမတ် အန်ဒီ အိုဂဲလ်စ် (Andy Ogles) ကလည်း မမ်ဒါနီရဲ့ နိုင်ငံသားခံယူခွင့်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ပြန်လည်စစ်ဆေးဖို့ တရားရေးဌာနကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ အယူအဆအရ အမေရိကန်နိုင်ငံသားအချို့ဟာ ဒီနိုင်ငံမှာ နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ကို မွေးရာပါ ရရှိထားသူတွေ ဖြစ်ပြီး တချို့ကတော့ အစိုးရရဲ့ သည်းခံခွင့်ပြုမှုကြောင့်သာ နေထိုင်ခွင့်ရထားသူတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်ကို ပြန်လည်စဉ်းစားကြည့်ရင် ဒီအခြေအနေဟာ ပိုပြီး စိတ်ပျက်စရာကောင်းပါတယ်။
အဲဒီအချိန်က ထရမ့်ဟာ အိုမာအပါအဝင် ဖြစ်နိုင်တဲ့ တိုးတက်ရေးဝါဒီ ဒီမိုကရက်တစ် အမျိုးသမီးအမတ်တစုကို ရည်ညွှန်းပြီး သူတို့လာခဲ့တဲ့ “လုံးဝပျက်စီးနေပြီး ရာဇဝတ်မှုတွေ ပြည့်နှက်နေတဲ့ နေရာတွေကို ပြန်သွားကြ” လို့ တွစ်တာမှာ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်တုန်းက ထရမ့်ရဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့ ပြောဆိုချက်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကို အကြီးအကျယ် တုန်လှုပ်စေခဲ့ပါတယ်။
ရီပတ်ဘလီကန် အောက်လွှတ်တော်အမတ် လေးဦးနဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီကနေ လွတ်လပ်တဲ့အမတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့တဲ့ ဂျပ်စတင် အာမက်ရှ် (Justin Amash) တို့ဟာ ဒီမိုကရက်တစ်အမတ်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ထရမ့်ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို ရှုတ်ချတဲ့ အောက်လွှတ်တော်ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာ ထရမ့်ရဲ့ အလွန်အမင်း သစ္စာခံနောက်လိုက်တဦး ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ အောက်လွှတ်တော်အမတ် အဲလစ် စတီဖာနစ် (Elise Stefanik) တောင် အဲဒီအချိန်က ထရမ့်ကို ရှုတ်ချဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ခံစားခဲ့ရပါတယ်။
“လက်ဝဲအစွန်းရောက် ဆိုရှယ်လစ်အုပ်စုဖြစ်တဲ့ ‘Squad’ ရဲ့ နည်းဗျူဟာတွေ၊ မူဝါဒတွေနဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို ကျွန်မ ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတရဲ့ တွစ်တာရေးသားချက်တွေဟာ မသင့်လျော်ဘူး၊ အခြားသူတွေကို နှိမ့်ချစော်ကားရာရောက်တယ်၊ မှားယွင်းတယ်” လို့ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။
အခုတော့ ထရမ့်ဟာ အရင်က ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ စကားတွေကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်လာနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီအပေါ် တုံ့ပြန်မှုတွေက ပိုပြီး တိတ်ဆိတ်လာပါတယ်။
ထရမ့်အစိုးရဟာ လူထုကို တုန်လှုပ်စေမယ့် လုပ်ရပ်တွေကို အမြောက်အမြား ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်လာတဲ့အတွက် အမေရိကန်လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ လုပ်ရပ်တခုချင်းစီရဲ့ ပြင်းထန်မှုကို သတိပြုနိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာသလို ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အိုမာကို နိုင်ငံကနေ နှင်ထုတ်ဖို့ ထရမ့်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် အရင်က စိတ်ကူးတောင် မယဉ်နိုင်ခဲ့တဲ့ စည်းတားချက်တခုကို ကျွန်မတို့ နောက်ထပ် ကျော်ဖြတ်လာခဲ့ပြီဆိုတာ သတိပြုသင့်ပါတယ်။
လောလောဆယ်မှာ ထရမ့်ရဲ့ လူထုထောက်ခံမှု ကျဆင်းလာတာနဲ့အမျှ သူ့ရဲ့ အာဏာသက်ရောက်မှုလည်း အားနည်းလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါပမဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီဟာ လက်ရှိနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက်သွားနေမယ်ဆိုရင် နောက်ထပ် ရီပတ်ဘလီကန်သမ္မတတယောက်ဟာ ထရမ့်ထားရစ်ခဲ့တဲ့နေရာကနေ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လာဖို့ အလားအလာရှိပါတယ်။
ဒီလိုနိုင်ငံရေးအယူအဆမျိုးရဲ့ အတွင်းသဘောတရားဟာ နောက်ဆုံးမှာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေဆီကို မလွဲမသွေ ဦးတည်သွားစေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဟန်နာ အာရင့်ရဲ့ စကားကို နောက်တကြိမ် ပြန်လည်ကိုးကားချင်ပါတယ်။
“၁၉၃၃ ခုနှစ်မှာ နာဇီဂျာမနီအစိုးရက နိုင်ငံသားခံယူထားတဲ့ ဂျူးနွယ်ဖွား ဂျာမန်နိုင်ငံသားအားလုံးရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရုပ်သိမ်းခဲ့သလိုမျိုး လုပ်ရပ်တွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ အလားတူအုပ်စုတွေထဲက မွေးရာပါ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကိုပါ ရုပ်သိမ်းတဲ့ လုပ်ရပ်တွေရဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။”
ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းကနေ ကျွန်မတို့ သင်ခန်းစာတခုတည်း ရယူရမယ်ဆိုရင် အဲဒါကတော့ —
“ဒီလိုအဖြစ်အပျက်မျိုး အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ဘယ်တော့မှ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာကို ဘယ်တော့မှ မယုံကြည်ပါနဲ့” ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာသာပြန်မှတ်ချက် — ဤဆောင်းပါးသည် The New York Times အမြင်ဆောင်းပါးရှင် Michelle Goldberg ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့ ဆောင်းပါးကို မူရင်းအဓိပ္ပါယ်နှင့် ရေးသားသူ၏ သဘောထားများ မပျက်စေဘဲ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။
Join Us @ MoeMaKa Telegram
t.me@moemaka
Please show your support, donate with Zelle
Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"
Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel
youtube.com/@moemaka
Like us on MoemaKa Facebook
Follow us on X
X.com/MoeMaKa
#MoeMaKaMedia
#WhatsHappeningInMyanmar
