တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း အပိုင်း (၄)

 

တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း အပိုင်း (၄)

မိုးမခ ၊ စက်တင်ဘာ ၂၈ ၊ ၂၀၂၆

ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အစီရင်ခံစာ (Myanmar Economic Monitor) မှာ ဖော်ပြထားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ဒေါ်လာဈေး စံချိန်တင် မြင့်တက်မှုနဲ့အတူ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဒဏ်ကို အပြင်းအထန် ခံနေရတာပါ။

အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က မြန်မာ့စီးပွားရေးဟာ ၂၀၂၅/၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၆/၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်ကို ၃ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၂ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်လည်လျှော့ချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ 

အထူးသဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ တစ်နှစ်တာ ငွေကြေးဖောင်းပွနှုန်းဟာ ၂၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကလည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ၂၉.၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ "Shock Amid Fragility" (အားနည်းချက်ကြားက အံ့ဖွယ်ရာများ) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ထုတ်ပြန်ထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ၊ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေး အခြေအနေတွေနဲ့ သဘာဝဘေးဒဏ်တွေကြားမှာ အခက်အခဲပေါင်းစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကုလသမဂ္ဂ စိစစ်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) နဲ့ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ် (WFP) တို့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်မှာ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ Rapid Food Security Monitoring အစီရင်ခံစာမှာလည်း ဓာတ်မြေဩဇာနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးသွင်းအားစု ဈေးနှုန်းတွေ အဆမတန် မြင့်တက်လာတာကြောင့် တောင်သူတွေရဲ့ စိုက်ပျိုးစရိတ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဟာ စံချိန်တင် ရောက်ရှိနေတယ်လို့ ထောက်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီအစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံက မိသားစုပေါင်းများစွာဟာ အစားအစာ မလုံခြုံမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီး ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ အစားအစာ လုံလောက်မှု မရှိတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

WFP က သတိပေးထားတာက ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက လူ ၁၂ သန်းကျော်ဟာ အစားအစာ အလွန်အမင်း မလုံခြုံတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါလိမ့်မယ်။

နိုင်ငံတကာ အစားအစာ မူဝါဒ သုတေသန အင်စတီကျူးရှင်း (IFPRI) ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်ထုတ် သုတေသန စာတမ်းတွေအရ မြန်မာနိုင်ငံက ကျေးလက်တောင်သူ အများစုဟာ သွင်းအားစုဈေးနဲ့ ထွက်ရှိလာတဲ့ သီးနှံရရှိငွေ မမျှတတော့တာကြောင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကနေ အမြတ်အစွန်း မရတော့ဘဲ အကြွေးနွံထဲ ရောက်ရှိနေကြတာပါ။

IFPRI ရဲ့ Myanmar monthly food price report – July ၂၀၂၆ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ဆန်ဈေးနှုန်းတွေဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှာ အရင်လကထက် ၃.၆ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာပြီး တစ်နှစ်တာအတွက် ၁၀.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုက တောင်သူတွေအတွက် အကျိုးရှိမှာ မဟုတ်ဘဲ ကြားခံသူတွေနဲ့ ကုန်သည်တွေအတွက်သာ အကျိုးရှိနေပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) ရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှု အစီရင်ခံစာမှာဆိုရင်လည်း ကျေးလက်နေ အခြေခံလူတန်းစားတွေရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းဟာ စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပြီး နေ့စဉ် စားနပ်ရိက္ခာ မလုံခြုံမှုနဲ့ပါ တိုက်ရိုက် ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

UNDP ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လထုတ် အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ကျေးလက်ဒေသက မိသားစုတွေရဲ့ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ အကြွေးပြန်ဆပ်ဖို့ အလွန်ခက်ခဲနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အကြွေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးမားတဲ့ မိသားစုတွေဟာ ကျန်းမာရေးစရိတ်၊ အစားအစာစရိတ်နဲ့ အခြားလိုအပ်ချက်တွေကို လျှော့ချနေကြရပါတယ်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ အဖွဲ့အစည်း (IOM) နဲ့ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့အစည်း (ILO) တို့ရဲ့ စာရင်းဇယားတွေအရ ကျေးလက်ဒေသမှာ စီးပွားရေး ရပ်တည်ရခက်ခဲလာတာကြောင့် အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်အများစုဟာ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာပြီး ပြည်ပနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာနေကြတာပါ။

IOM နဲ့ ILO တို့ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လထုတ် အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ကျေးလက်ဒေသက အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်ပေါင်း ၅ သိန်းကျော်ဟာ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာသွားကြတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါဟာ ကျေးလက်စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍအတွက် အရေးပါတဲ့ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။

ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့အစည်း (WMO) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ အယ်နီညို ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ရေရှားပါးမှုနဲ့ အပူချိန် မြင့်တက်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာမှာဖြစ်ပြီး ဒါဟာ သီးနှံအထွက်နှုန်းကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

WMO ရဲ့  ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလထုတ် အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အယ်နီညိုဖြစ်စဉ်ရဲ့ သက်ရောက်မှုကို အပြင်းထန်ဆုံး ခံစားရနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အပူချိန်ဟာ ပုံမှန်ထက် ၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ကနေ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး ဒါဟာ သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းစေနိုင်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ Food and Nutrition Security Update အစီရင်ခံစာတွေမှာလည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာ့မြေဩဇာဈေးနှုန်းတွေဟာ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး ယူရီယာနဲ့ DAP မြေဩဇာဈေးနှုန်းတွေဟာ ၂၅၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍဟာ သွင်းအားစုဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှု၊ ထွက်ကုန်ဈေးကျဆင်းမှု၊ သဘာဝဘေးဒဏ်နဲ့ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုတို့ကြားမှာ အခက်အခဲပေါင်းစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တောင်သူတွေအနေနဲ့ မြေဩဇာအသုံးပြုမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်ဖို့၊ ရေသုံးစွဲမှုကို ချွေတာဖို့နဲ့ သီးနှံအမျိုးအစားစုံလင်အောင် စိုက်ပျိုးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

မြေဩဇာဈေးနှုန်းကို ထိန်းညှိပေးဖို့၊ သီးနှံဈေးကွက်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့နဲ့ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုကို မြှင့်တင်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ကတော့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို အထောက်အကူပြုတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ဖို့၊ ဘဏ္ဍာရေးအထောက်အပံ့တွေ ပေးအပ်ဖို့နဲ့ နည်းပညာအကူအညီတွေ ပံ့ပိုးပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီအခြေအနေမှာ တောင်သူတွေ၊ နယ်မြေခံအဖွဲ့တွေနဲ့အတူ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို ကယ်တင်ဖို့နဲ့ ကျေးလက်စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့အတွက် အားလုံးပဲ အတူတကွ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍနဲ့ ကျေးလက်စီးပွားရေးဟာ ပြန်လည်နာလန်ထူလာဖို့ မျှော်လင့်ရပေမဲ့ ဒါအတွက် အချိန်နဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေ အများကြီး လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီအတိုင်းသာ ဆက်သွားနေမယ်ဆိုရင်တော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးတစ်ခုလုံး ပြိုလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် အားလုံးပဲ အခြေအနေကို သတိထားပြီး တတ်နိုင်သမျှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။ တောင်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိုမိုထိရောက်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့၊ မူဝါဒကောင်းတွေ ချမှတ်ပေးဖို့နဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ အထောက်အကူတွေ ပံ့ပိုးပေးဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။

တကယ်တော့ လယ်ကွင်းတွေထဲမှာ စပါးနှံတွေအစား သောကတွေပဲ သီးပွင့်နေတာ ကြာပါပြီ။ ရွာတွေမှာ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ လူငယ်တွေ မရှိတော့သလို၊ ကျန်ခဲ့တဲ့ တောင်သူတွေလည်း အကြွေးနွံထဲမှာ ရုန်းမထွက်နိုင် ဖြစ်နေကြရတယ်။

ကျေးလက်စီးပွားရေး ပြိုလဲသွားတာဟာ လယ်သမားတွေပဲ ဘဝပျက်တာ မဟုတ်ပါဘူး၊ မြို့ပြက ထမင်းဝိုင်း‌တွေကိုပါ မီးငြိမ်းသွားစေနိုင်ပါတယ်။ အချိန်မလွန်ခင် ဒီပြိုလဲမှုကို ဝိုင်းမတားဆီးနိုင်ရင်တော့ လာမဲ့ရက်စွဲတွေမှာ အားလုံးဟာ စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းဆိုတဲ့ အမှောင်ထုထဲ နစ်မြုပ်သွားကြရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

 

 တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း 

Join Us @ MoeMaKa Telegram

t.me@moemaka

Please show your support, donate with Zelle

Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"

Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel

youtube.com/@moemaka

Like us on MoemaKa Facebook

Follow us on X

X.com/MoeMaKa

#MoeMaKaMedia

#WhatsHappeningInMyanmar