တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း (အပိုင်း ၂)

တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း (အပိုင်း ၂)

မိုးမခ ၊ စက်တင်ဘာ ၁၇ ၊ ၂၀၂၆

 

နိုင်ငံတကာဈေးကွက်မှာ လိုအပ်ချက် လျော့ကျနေတာက ထွက်ကုန်ဈေးကွက် ကျဆင်းရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံက ပဲမျိုးစုံ (အထူးသဖြင့် မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ) တင်သွင်းမှုကို လျှော့ချလိုက်တဲ့အခါ မြန်မာနိုင်ငံက ပဲဈေးတွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှာ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံနဲ့ ပဲကြီးဈေးတွေဟာ အရင်နှစ်ကထက် ဈေးလျော့နည်းနေခဲ့ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အရည်အသွေး စစ်ဆေးမှု တင်းကsပ်လာခြင်းကလည်း ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ပြောင်းနဲ့ ပဲအမျိုးအစားအချို့ကို တရုတ်နိုင်ငံကို တင်ပို့ရာမှာ ပိုးသတ်ဆေးအကြွင်းအကျန်နဲ့ အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်းတွေကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးလာတဲ့အတွက် တင်ပို့မှုတွေ လျော့ကျသွားပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ပဲစင်းငုံဈေးတွေ ကျဆင်းရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက တရုတ် ဝယ်ယူသူတွေက အရည်အသွေးမမီတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ငြင်းပယ်လိုက်တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာလည်း ဆန်ဈေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းလာပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီနဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလတွေမှာ ဆန်ဈေးနှုန်းတွေဟာ အရင်နှစ်ကထက် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တောင်သူတွေအတွက် အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေပါတယ်။

ပြည်တွင်းမှာ လယ်ယာထွက်ကုန်တွေကို ဈေးကွက်တင်ပို့ဖို့ ခက်ခဲနေတာကလည်း ဈေးကွက်ကျဆင်းရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေနဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေတဲ့ နေရာတွေမှာ တောင်သူတွေဟာ သီးနှံတွေကို ဈေးကွက်ကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် သယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။

၂၀၂၅ မိုးရာသီ စိုက်ပျိုးရေး စစ်တမ်းအရ တောင်သူ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းက မိမိတို့ဒေသမှာ လုံခြုံမှုမရှိဘူးလို့ ခံစားနေရပြီး ၇ ရာခိုင်နှုန်းက ပဋိပက္ခကြောင့် လယ်ယာမြေတွေ စိုက်ပျိုးလို့မရဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းလို နေရာတွေမှာ ကားလမ်းဘေး စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေများပြားတဲ့အတွက် သီးနှံတွေ ဈေးကွက်ရောက်ဖို့ ကြာမြင့်ပြီး အချို့သီးနှံတွေက ပျက်စီးသွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဈေးဝယ်သူတွေက ဈေးလျှော့ပေးဖို့ ဖိအားပေးလာပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလမှာ ဂေါ်ဖီဈေးဟာ တစ်လုံးကို ၃,၀၀၀ ကျပ်ကနေ ၃၀၀ ကျပ်အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ တောင်သူတွေဟာ သီးနှံတွေကို ဈေးကွက်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့အတွက် ဈေးလျှော့ရောင်းချရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။

လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုကလည်း ထွက်ကုန်ဈေးကွက်ကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲကြောင့် Hormuz ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့ခံရတဲ့အတွက် လောင်စာဆီဈေးနှုန်းတွေ မြင့်တက်လာပါတယ်။

ဒါကြောင့် သီးနှံတွေကို ဈေးကွက်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာပါတယ်။ ဒီကုန်ကျစရိတ်တွေကို တောင်သူတွေက ကျခံရတဲ့အတွက် အမြတ်အစွန်း ပိုမိုလျော့ကျသွားပါတယ်။

တောင်သူတွေရဲ့ စိုက်ပျိုးစရိတ်တွေ မြင့်တက်နေပေမဲ့ ထွက်ကုန်ဈေးတွေက ကျဆင်းနေတဲ့အတွက် အမြတ်အစွန်းမရတော့ပါဘူး။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းတွေဟာ အရင်နှစ်ကထက် ၅ ဆအထိ မြင့်တက်လာပါတယ်။

၅၀ ကီလိုဂရမ် တစ်အိတ်ကို ၂၀၀,၀၀၀ ကျပ်အထိ ပေးဝယ်နေရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထွက်ကုန်ဈေးတွေက ကျဆင်းနေတဲ့အတွက် အရင်းနဲ့ အမြတ် လုံးဝ မမျှတော့ပါဘူး။

ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးတဲ့ တောင်သူတွေအနေနဲ့ တစ်ဧကကို ကျပ် ၁၀ သိန်းခန့် ကုန်ကျစရိတ်ရှိပေမဲ့ ရရှိတဲ့ ဈေးနှုန်းက ဒီကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်မရနိုင်တဲ့အထိ ကျဆင်းနေပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ပောင်အင်းဒေသက တောင်သူတွေဟာ ဆန်ဈေးကျဆင်းမှုကြောင့် အကြွေးတွေထဲ နစ်နစ်မြောမြော ဖြစ်နေကြရပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဝင်ငွေဟာ စိုက်ပျိုးစရိတ်ကိုတင် ပြန်မရနိုင်တဲ့အတွက် မိသားစုစားဝတ်နေရေးပါ အခက်အခဲဖြစ်နေကြရပါတယ်။

အလုပ်သမားရှားပါးမှုကလည်း ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ကျေးလက်က လူငယ်တွေ ပြည်ပကို ထွက်ခွာသွားကြတဲ့အတွက် လယ်ယာလုပ်ငန်းမှာ အလုပ်သမားရှားပါးပြီး လုပ်ခလစာတွေ မြင့်တက်လာပါတယ်။

ဒါကြောင့် စိုက်ပျိုးစရိတ် ပိုမိုမြင့်တက်လာပြီး တောင်သူတွေရဲ့ အမြတ်အစွန်း ပိုမိုလျော့ကျသွားပါတယ်။ အချို့တောင်သူတွေဟာ အလုပ်သမားခ ခံမရနိုင်တဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးဧကကို လျှော့ချလာကြရပါတယ်။

ပြည်ပဈေးကွက်တွေက အရည်အသွေးစံချိန်စံညွှန်းတွေကို ပိုမိုတင်းကြပ်စွာ လိုအပ်လာတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံက သီးနှံအချို့ဟာ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။ အရည်အသွေးမမီတဲ့ သီးနှံတွေကို ဈေးဝယ်သူတွေက ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် တောင်သူတွေဟာ ဈေးလျှော့ရောင်းချရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ တောင်သူတွေရဲ့ ဝင်ငွေကို ပိုမိုလျော့ကျစေပါတယ်။

တောင်သူတွေနဲ့ ဈေးဝယ်သူတွေကြားမှာ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်မှု အားနည်းတဲ့အတွက် ကြားခံသူတွေက ဈေးနှုန်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး တောင်သူတွေက ဈေးလျှော့ရောင်းချရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။

ကြားခံသူတွေက ဈေးကွက်အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး တောင်သူတွေဆီကနေ ဈေးလျှော့ဝယ်ယူကာ ဈေးကွက်မှာ ဈေးမြင့်ရောင်းချတဲ့အတွက် တောင်သူတွေက အမြတ်အစွန်း ပိုမိုဆုံးရှုံးရပါတယ်။

တောင်သူအများစုမှာ သီးနှံတွေကို သိုလှောင်ထားဖို့ နေရာမရှိတဲ့အတွက် ရိတ်သိမ်းပြီးချိန်မှာ ဈေးဘယ်လောက်ကျကျ ရောင်းချရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။

၂၀၂၅ မိုးရာသီ စစ်တမ်းအရ တောင်သူ ၉ ရာခိုင်နှုန်းက သီးနှံတွေကို အိမ်မှာ သိုလှောင်ထားရမှာကို စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။ သိုလှောင်မှုစနစ် အားနည်းခြင်းက တောင်သူတွေကို ဈေးကွက်အခြေအနေကို စောင့်မျှော်ပြီး ရောင်းချဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။

အကြွေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးမားတဲ့ မိသားစုတွေဟာ လိုအပ်ချက်တွေကို လျှော့ချနေကြရပါတယ်။ အကြွေးပြန်ဆပ်ဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့ မိသားစုတွေဟာ ကျန်းမာရေးစရိတ်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချနေကြရပါတယ်။ ကလေးတွေကို ကျောင်းထားဖို့ ခက်ခဲလာပြီး အချို့က ကျောင်းထုတ်လိုက်ရတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိနေပါတယ်။ မိသားစုတွေဟာ အစားအစာစရိတ်ကိုပါ လျှော့ချနေကြရပြီး အာဟာရချို့တဲ့မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။

စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကနေ ဝင်ငွေမရတော့တဲ့အတွက် ကျေးလက်က လူငယ်တွေဟာ ပြည်ပကို ထွက်ခွာနေကြရပါတယ်။ အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်အများစုဟာ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာပြီး ထိုင်း၊ မလေးရှားနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာနေကြရပါတယ်။ ဒါဟာ ကျေးလက်စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍအတွက် အရေးပါတဲ့ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။

တောင်သူအချို့ဟာ မြေဩဇာဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာတဲ့အတွက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုလာကြရပါတယ်။ အချို့တောင်သူတွေဟာ ဈေးသက်သာတဲ့ မြေဩဇာအတုတွေကို ဝယ်သုံးနေကြရပြီး ဒါဟာ မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေပါတယ်။

ဝင်ငွေရဖို့ ခက်ခဲလာတဲ့အတွက် အချို့တောင်သူတွေဟာ သစ်တောတွေကို ရှင်းလင်းပြီး စိုက်ပျိုးနေကြရပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပိုမိုထိခိုက်စေပါတယ်။

အရင်းနဲ့ အမြတ် လုံးဝ မမျှတော့ပါဘူး။ ဒါဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ GDP ကို ထိခိုက်ရုံတင် မဟုတ်ပါဘူး။ တောင်သူတွေရဲ့ ရပ်တည်မှုကိုပါ အကြီးအကျယ် ခြိမ်းခြောက်နေတာပါ။ ရွာတရွာမှာ လယ်ယာလုပ်လို့ အဆင်ပြေတယ်ဆိုတဲ့သူဟာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းတောင် မရှိတော့သလောက် နည်းပါးသွားပါပြီ။

နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးမှာ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆေးဝါးကအစ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေက အဆမတန် မြင့်တက်နေပါတယ်။ လုံခြုံရေး အခြေအနေကလည်း စိုးရိမ်ရပါတယ်။ ဝင်ငွေက မရှိတော့ဘဲ ထွက်ငွေတွေကပဲ ဗဟိုပြုနေတာပါ။

အခြေခံလူတန်းစားတွေ ဘယ်လို ရှေ့ဆက်ရမလဲဆိုတာ တွေးကြည့်ရုံနဲ့တင် ရင်လေးစရာ ဖြစ်ရပါတယ်။ တောင်သူတွေ ဘဝပျက်ရင် အခြေခံလူတန်းစား တရပ်လုံး ဘဝပျက်ရတာပါပဲ။

ဒီအတိုင်းသာ ဆက်သွားနေမယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အဓိက ကျောရိုးဖြစ်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍနဲ့ ကျေးလက်စီးပွားရေးဟာ မကြာခင်မှာ ပြန်လည်နာလန်ထူဖို့ ခက်ခဲတဲ့အထိ ပြိုလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ 

 ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း (အပိုင်း ၁)

 

Join Us @ MoeMaKa Telegram

t.me@moemaka

Please show your support, donate with Zelle

Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"

Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel

youtube.com/@moemaka

Like us on MoemaKa Facebook

Follow us on X

X.com/MoeMaKa

#MoeMaKaMedia

#WhatsHappeningInMyanmar