ကိုအောင်မှိုင်း -ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောချင်တယ် (၂)
ကိုအောင်မှိုင်း -ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောချင်တယ် (၂)
(မိုးမခ) နိုဝင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၆
“သမိုင်းဆိုတာ စစ်နိုင်တဲ့သူတွေ ရေးတာပဲ” ဆိုတဲ့စကားဟာ အင်္ဂလိပ်လို “History is written by the victors.” လို့ လူသိများပါတယ်။ ဒီစကားဟာ သမိုင်းပညာ၊ နိုင်ငံရေးသီအိုရီနဲ့ အာဏာဆက်ဆံရေးကို ဆွေးနွေးတဲ့အခါ မကြာခဏ အသုံးပြုကြတဲ့ အဆိုတစ်ခုပါ။
ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ ဒီစကားကို ဘယ်သူက ပထမဆုံးပြောခဲ့သလဲဆိုတာတော့ အတိအကျ အတည်ပြုဖို့ ခက်ပါတယ်။ လူသိများတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တချို့ရဲ့ အမည်နဲ့ တွဲဖက်ဖော်ပြကြပေမဲ့ မူရင်းအထောက်အထားကို အတည်ပြုထားတဲ့ ကိုးကားချက်တစ်ခုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ကျွန်တော် ဒီအယူအဆကို ခေါင်းစဉ်လေးခုလောက်နဲ့ ချဉ်းကပ်ဆွေးနွေးလိုပါတယ်။
၁။ သမိုင်းမှာ ဘယ်သူတွေက ဒီအယူအဆကို လက်ခံပြောဆိုခဲ့ကြသလဲ။
၂။ ဒီအယူအဆကို ဘယ်လိုအချက်အလက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ပြောကြတာလဲ။
၃။ ဒီအယူအဆကို သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဘယ်လိုမြင်ကြသလဲ။
၄။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနဲ့ ဆက်စပ်လေ့လာသင်ယူခြင်း။
၁။ သမိုင်းမှာ ဘယ်သူတွေက ဒီအယူအဆကို လက်ခံပြောဆိုခဲ့ကြသလဲ
သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအရ ဒီအယူအဆနဲ့ ဆင်တူတဲ့စကားတွေကို ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးက မတူညီတဲ့အချိန်တွေမှာ ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြတာ တွေ့ရပါတယ်။
(က) ဟဲမန်း ဂိုးရင်း (Hermann Göring)
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး နူးရင်ဘတ်စစ်ရာဇဝတ်မှု တရားခွင်မှာ ဟစ်တလာအစိုးရရဲ့ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ Hermann Göring က အောက်ပါအဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့စကားကို ပြောခဲ့တယ်လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတာရှိပါတယ်။
“The victor will always be the judge, and the vanquished the accused.”
အဓိပ္ပာယ်ကတော့ အနိုင်ရသူက တရားသူကြီးဖြစ်ပြီး အရှုံးသမားက တရားခံဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။
ဒါဟာ သမိုင်းကို အနိုင်ရသူက ရေးသားတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆနဲ့ ဆင်တူပေမဲ့ စကားလုံးအတိအကျတော့ မတူပါဘူး။
(ခ) ဝင်စတန် ချာချီ (Winston Churchill)
ဒီစကားကို Winston Churchill နဲ့ အများဆုံး တွဲဖက်ဖော်ပြကြလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက “History is written by the victors.” ဆိုတဲ့ စကားအတိအကျကို ပြောခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ မူရင်းမှတ်တမ်းတော့ မတွေ့ရပါဘူး။
သူပြောခဲ့တဲ့ ဆင်တူတဲ့ ဟာသစကားတစ်ခုတော့ ရှိပါတယ်။
“I propose to write that history myself.”
အဓိပ္ပာယ်က သူကိုယ်တိုင် သမိုင်းကို ရေးသားမယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါ။
(ဂ) ဂျော့ဂ်ျ အော်ဝဲလ် (George Orwell)
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်ထုတ် Tribune မှာ George Orwell က—
“History is written by the winners.”
ဆိုတဲ့ စကားကို အသုံးပြုခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။
သူ့ရဲ့ ရေးသားချက်မှာ အာဏာရှိသူတွေ၊ အနိုင်ရသူတွေက အတိတ်ဖြစ်ရပ်တွေကို မိမိတို့အမြင်နဲ့ ပြန်လည်ပုံဖော်နိုင်တဲ့ ပြဿနာကို ထောက်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ချုပ်ပြောရရင် ဘာပဲပြောပြော စစ်ပွဲတွေမှာ အာဏာရသူတွေ၊ အနိုင်ရသူတွေဟာ အတတ်နိုင်ဆုံး မိမိတို့ရဲ့ မကောင်းမှုတွေကို ဖုံးကွယ်ကြပြီး ကိုယ်ကောင်းမွန်ကြောင်းကို သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအဖြစ် ရေးသားခဲ့ကြတာဟာ ပဒေသရာဇ်ခေတ်ကတည်းကလို့ ပြောရမယ်ထင်ပါတယ်။
၂။ ဒီအယူအဆကို ဘယ်လိုအချက်အလက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ပြောကြတာလဲ
တကယ်တော့ စစ်ပွဲအနိုင်အရှုံးတစ်ခုတည်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အာဏာ၊ သတင်းအချက်အလက်၊ မှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းခွင့်နဲ့ ပညာရေးစနစ်တို့ကို ဘယ်သူက ထိန်းချုပ်ထားသလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
အဓိက စံထားသင့်တဲ့ အချက်ငါးချက်လောက် တွေ့ပါတယ်။
(၁) သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတင်ခွင့်
(Control of Historical Records)
အနိုင်ရတဲ့အစိုးရက အစိုးရမှတ်တမ်း၊ စစ်တပ်မှတ်တမ်း၊ သံတမန်မှတ်တမ်းနဲ့ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ကြပါတယ်။ အရှုံးသမားရဲ့ မှတ်တမ်းတွေ ဖျက်ဆီးခံရတာတို့၊ ပျောက်ဆုံးသွားတာတို့၊ လျှို့ဝှက်ထားခံရတာတို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
(၂) နိုင်ငံရေးအာဏာ
(Political Power)
အနိုင်ရသူက မိမိရဲ့ အောင်ပွဲကို တရားဝင်မှုရှိတဲ့ အောင်ပွဲအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ရှုံးနိမ့်သူကို ပုန်ကန်သူ၊ သစ္စာဖောက်သူ၊ ရာဇဝတ်သားအဖြစ် ပုံဖော်နိုင်ကြပါတယ်။
(၃) ပညာရေးစနစ်
(Education System)
အနိုင်ရအစိုးရတွေက သင်ရိုးညွှန်းတမ်း၊ ကျောင်းသုံးသမိုင်းစာအုပ်နဲ့ အမျိုးသားသမိုင်းဇာတ်ကြောင်းတွေကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြပါတယ်။
(၄) ဝါဒဖြန့်ချိရေး
(Propaganda)
စစ်ပွဲအတွင်းနဲ့ စစ်ပွဲပြီးနောက် မိမိဘက်ရဲ့ အောင်မြင်မှုကိုသာ အလေးပေးပြီး ရှုံးနိမ့်သူတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ အမှန်တရားတွေကို ဖုံးကွယ်နိုင်ကြပါတယ်။
(၅) အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ
(National Identity)
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အတိတ်သမိုင်းကို မိမိတို့ရဲ့ အမျိုးသားရေးအမြင်နဲ့ ကိုက်ညီအောင် ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေဟာ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေမှာ အာဏာရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံစံထားသင့်တဲ့ အချက်အလက်တွေအဖြစ် ယူဆနိုင်ပါတယ်။
၃။ ဒီအယူအဆကို သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဘယ်လိုမြင်ကြသလဲ
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ သမိုင်းပညာရှင်တွေရဲ့ အယူအဆကွဲပြားမှုတချို့ ရှိပါတယ်။
သမိုင်းကို အနိုင်ရသူတွေက ရေးသားနိုင်တယ်ဆိုတာ မှန်ပေမဲ့ သမိုင်းဆိုတာ အနိုင်ရသူတွေရေးထားတာချည်းပဲတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
သမိုင်းပညာမှာ အနိုင်ရသူရဲ့ မှတ်တမ်းကိုသာ အမှန်တရားအဖြစ် လက်ခံခြင်းမပြုဘဲ အောက်ပါရင်းမြစ်တွေကိုပါ ပြန်လည်စိစစ်ကြလေ့ရှိပါတယ်။
- စစ်ရှုံးသူတွေရဲ့ မှတ်တမ်းတွေ
- သာမန်ပြည်သူတွေရဲ့ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းတွေ
- နှုတ်ပြောသမိုင်း (Oral History) တွေ
- ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားတွေ
- လျှို့ဝှက်မှတ်တမ်းများနှင့် မူရင်းစာရွက်စာတမ်းတွေ
- နိုင်ငံခြားသံတမန်များရဲ့ မှတ်တမ်းတွေ
ဥပမာအားဖြင့် သမိုင်းပညာရှင် George Orwell က ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စပိန်ပြည်တွင်းစစ်အကြောင်း ရေးသားရာမှာ Franco အာဏာဆက်လက်တည်ရှိနေမယ်ဆိုရင် စစ်ပွဲသမိုင်းကို အမှန်တရားနဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့ မှတ်တမ်းတွေအဖြစ် ပြန်လည်ရေးသားနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့တာရှိခဲ့ပါတယ်။
၄။ မြန်မာ့နိုင်ငံသမိုင်းနဲ့ ဆက်စပ်လေ့လာသင်ယူခြင်း
ဒီအယူအဆဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို လေ့လာတဲ့အခါ အထူးအရေးကြီးပါလိမ့်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။
ဥပမာ—
- ပဒေသရာဇ်ခေတ်မှာ ဘုရင်တွေရဲ့ ကျောက်စာ၊ ရာဇဝင်နဲ့ အောင်ပွဲမှတ်တမ်းတွေကို ဘယ်သူတွေက ရေးသားခဲ့သလဲ။
- ကိုလိုနီခေတ်မှာ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကို ဘယ်လိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သလဲ။
- လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်တွင်းစစ်ကို အစိုးရဘက်နဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက ဘယ်လိုကွဲပြားစွာ ရေးသားခဲ့ကြသလဲ။
- ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလမှာ သမိုင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေကို ဘယ်လိုပုံဖော်ခဲ့သလဲ။
- ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှာ တော်လှန်ရေးသမိုင်းကို ဘယ်သူတွေက ဘယ်လိုမှတ်တမ်းတင်နေကြသလဲ။
စတာတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ သိရမဲ့ပြဿနာတွေလို့ ကျွန်တော် ယူဆပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာ သမိုင်းလိမ်တွေထဲမှာ လူဖြစ်ခဲ့ကြလို့ပါပဲ။
ဒီအထဲက အနီးခေတ်၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းခေတ်မှစ၍ အဆက်ဆက်မှာ မိမိတို့အာဏာရယူမှုကို တရားဝင်စေရန်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် ဗမာဗဟိုပြုဝါဒနဲ့ လွှမ်းမိုးဖို့ သမိုင်းဖြစ်ရပ်အချို့ကို အဆိုးရွားဆုံး ပုံဖျက်ခြင်းတွေလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
၁။ ပင်လုံညီလာခံနှင့် ကတိကဝတ်များကို ပုံဖျက်ခြင်း (၁၉၄၇)
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းမှာ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုစည်းမိစေခဲ့တဲ့ ပင်လုံစာချုပ်ကို စစ်တပ်က ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက်ပုံစံဖြင့် ပြောင်းလဲပုံဖျက်ခဲ့ကြပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်
ပင်လုံညီလာခံကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံကာ “ပြည်ထောင်စုကြီး မပြိုကွဲရေး” အတွက် သဘောတူခဲ့ကြသည့် ရိုးရှင်းသော ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ်သာ ဖော်ပြကြပါတယ်။ ပင်လုံစာချုပ်ပါ “တန်းတူညီမျှရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်” အခွင့်အရေးများကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့ကြပါတယ်။
ဖြစ်ရပ်မှန်
တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်တွေဟာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၀ နှစ်ပြည့်ပါက ခွဲထွက်ခွင့်အပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိမည်ဟူသော ကတိကဝတ်ကြောင့်သာ ဗမာပြည်မနှင့် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
စစ်တပ်က ဒီကတိကဝတ်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ တိုင်းရင်းသားများက ပင်လုံကတိကဝတ်အတိုင်း ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို တောင်းဆိုလာသောအခါ “နိုင်ငံတော်ပြိုကွဲတော့မည်” ဟု အကြောင်းပြပြီး အာဏာသိမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကြီးကို ပုံဖျက်ခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းမှာ သန်းနှင့်ချီတဲ့ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး ပါဝင်ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကြီးကို စစ်တပ်က ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုကဲ့သို့ ပုံဖော်သရုပ်ဖျက်ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်
စစ်တပ်ကထုတ်ဝေတဲ့ သမိုင်းစာအုပ်များနဲ့ မှတ်တမ်းများမှာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဖြစ်ရပ်ကို “၈၈ ဆူပူသောင်းကျန်းမှု” လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ပလက်ဝေခံများ၊ သောင်းကျန်းသူများနှင့် လှုံ့ဆော်သူများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း လုယက်မှုများ၊ ခေါင်းဖြတ်သတ်မှုများ ဖြစ်ပွားကာ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ပျက်ပြားသွားသဖြင့် စစ်တပ်က တိုင်းပြည်ကို ထိန်းသိမ်းလိုက်ရသည်ဟု ဝါဒဖြန့်ခဲ့ပါတယ်။
ဖြစ်ရပ်မှန်
ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံဟာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ ၂၆ နှစ်ကြာ မဆလတစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်၊ မှားယွင်းသော စီးပွားရေးမူဝါဒ (မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်) နဲ့ ငွေစက္ကူများကို တရားမဝင်ကြေညာမှုများကြောင့် ပြည်သူတွေ ငတ်ပြတ်ပြီး မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ရာက ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
စစ်တပ်က ဆန္ဒပြပြည်သူများနဲ့ ကျောင်းသားထောင်ပေါင်းများစွာကို ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုကို ဖုံးကွယ်ဖို့ လူထုအုံကြွမှုကို သောင်းကျန်းမှုအဖြစ် သမိုင်းဖျက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် ၁၉၆၁ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ E. H. Carr ရဲ့ What Is History? စာအုပ်ထဲက စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ်ကို ကိုးကားဖော်ပြချင်ပါတယ်။
“သမိုင်းဆိုတာ အတိတ်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေကို စာရင်းပြုစုထားခြင်းသက်သက် မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းပညာရှင်နဲ့ အတိတ်ဖြစ်ရပ်များအကြား အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အသိပညာဖြစ်တယ်” လို့ ဆိုပါတယ်။
Carr က သမိုင်းပညာရှင်ဟာ အတိတ်ဖြစ်ရပ်အားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း မှတ်တမ်းတင်နိုင်တာ မဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြပါတယ်။ သူဟာ အထောက်အထားတွေထဲက ဘယ်အရာကို ရွေးချယ်မလဲ၊ ဘယ်အရာကို အရေးကြီးတယ်လို့ သတ်မှတ်မလဲ၊ ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆရမှာဖြစ်ပါတယ်။
သမိုင်းလိမ်များဘေးက ကင်းဝေးကြပါစေ။
ကိုအောင်မှိုင်း
ကိုးကားစာအုပ်စာရင်း
Carr, E. H. (1961). What Is History? Cambridge University Press / later editions by Penguin Books.
Evans, Richard J. (2001). “Prologue: What is History?—Now.”
t.me@moemaka
Please show your support, donate with Zelle
Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"
Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel
youtube.com/@moemaka
Like us on MoemaKa Facebook
Follow us on X
X.com/MoeMaKa
#MoeMaKaMedia
#WhatsHappeningInMyanmar
Posts
