အမေရိကန်၏ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာသစ်နှင့် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ မျှော်လင့်ချက်များ

အမေရိကန်၏ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာသစ်နှင့် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ မျှော်လင့်ချက်များ

မြန်မာနွေဦးခရိုနီကယ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂ မြင်ကွင်း

(မိုးမခ) နိုဝင်ဘာ ၃၊ ၂၀၂၆

ဒီမိုကရေစီထက် အကျိုးစီးပွားကို ရှေ့တန်းတင်လာသလား 

အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှာ အတည်ပြုထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာစာတမ်းကို ဖတ်ကြည့်တဲ့အခါ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စဉ်းစားစရာ မေးခွန်းတွေ ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ ဒီစာတမ်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အွန်လိုင်းမှာ မြန်မာ့အရေးစိတ်ဝင်စားသူတွေ ဆွေးနွေးလာကြတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာပြည်သူတွေက ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ရရှိရေး၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အဆုံးသတ်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးတို့ကို မျှော်လင့်ပြီး အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်တွေ စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်လို ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးတွေက ဒီရည်မှန်းချက်တွေကို အားပေးကူညီလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်လည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒင်ရဲ့ အစိုးရလက်ထက်မှာ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒမှာ အတိုင်းအတာတခုအထိ မျက်နှာသာပေးခံခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့ အမေရိကန်ကို ထွက်ခွာခိုလှုံလာနိုင်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် ရရှိခြင်းနဲ့ ယာယီအကာအကွယ်ပေးရေးအစီအစဉ်တွေကတဆင့် အကူအညီတစိတ်တပိုင်း ရရှိခြင်းတို့လည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ သို့သော် ဒီအခွင့်အရေးတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် တပြေးညီ ရရှိခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

အခုထွက်ပေါ်လာတဲ့ အမေရိကန်မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာတော့ အဓိကရည်မှန်းချက် လေးရပ်အဖြစ် အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးအကျိုးစီးပွား၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ဒေသတွင်းဩဇာ တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ မြန်မာ့အရေးလှုပ်ရှားသူတွေ တောင်းဆိုမျှော်လင့်တဲ့ ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို သီးခြားအဓိကရည်မှန်းချက်အဖြစ် ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါဘူး။
ဒါဟာ အမေရိကန်က မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးကို လုံးဝစွန့်လွှတ်လိုက်ပြီဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်တော့ မဟုတ်ပေမယ့် အမေရိကန် အကျိုးစီးပွားကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ ရှေ့တန်းတင်လာတာကိုတော့ တွေ့ရပါတယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေး၊ မြေရှားသတ္တုနဲ့ နိုင်ငံရေးအနာဂတ်

စာတမ်းရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံး အချက်တခုက ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တခု ရရှိနိုင်ဖို့ ဦးတည်ကြိုးပမ်းမယ်ဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ဗဟိုအဆင့်၊ ပြည်နယ်အဆင့်နဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ လျှော့ချရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ နယ်မြေသတ်မှတ်ရေးကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးရေးတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီဆွေးနွေးမှုတွေကနေ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေရှားသတ္တုအရင်းအမြစ်တွေကို ရယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်း ဖော်ဆောင်ရေးနဲ့ အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အခြေအနေကောင်းတွေ ဖန်တီးရေးကိုလည်း စာတမ်းမှာ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတခု ရှိလာပါတယ်။
မြန်မာပြည်သူတွေ လိုလားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လိုလားတဲ့ တည်ငြိမ်ရေးဟာ တူညီတဲ့အရာတွေလား။

စစ်ပွဲတွေ ရပ်တန့်သွားခြင်းဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ပွဲရပ်တန့်ခြင်းနဲ့ ဒီမိုကရေစီရရှိခြင်းဟာ အမြဲတမ်း တထပ်တည်း မကျပါဘူး။ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ဘယ်သူကိုင်ထားမလဲ၊ ပြည်သူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ဘယ်လိုအာမခံမလဲ၊ တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ဘယ်လိုအသိအမှတ်ပြုမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေ မဖြေရှင်းနိုင်သေးရင် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တခုတည်းနဲ့ ပြဿနာတွေ ပြီးဆုံးသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

အမေရိကန်မဟာဗျူဟာသစ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အမေရိကန်ရဲ့ ဒေသတွင်းဩဇာနဲ့ စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားခြင်းဟာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေအတွက် အလေးအနက် စဉ်းစားစရာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ စစ်အစိုးရအကြား ဆက်ဆံမှု ပြန်လည်စတင်လာခြင်း

အောက်တိုဘာလအတွင်း Reuters သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ အမေရိကန်အရာရှိတွေဟာ မြန်မာစစ်တပ်က ထူထောင်ထားတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းတွေ နှိမ်နင်းရေးနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတဦး လွတ်မြောက်ရေးကိစ္စတွေ ပါဝင်ခဲ့သလို မြေရှားသတ္တုအကြောင်းလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်ကတော့ မြန်မာ့ပဋိပက္ခမှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးနဲ့ ဆွေးနွေးဆက်ဆံရေးကို လက်ခံထားပြီး အကြမ်းဖက်မှုရပ်တန့်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွှတ်ပေးရေးကို ဆက်လက်တောင်းဆိုနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ စစ်တပ်ဆက်နွှယ်သူအချို့အပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေလည်း ဆက်လက်ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် သံတမန်ရေးဆက်ဆံမှု ပြန်လည်စတင်ခြင်းကို စစ်အစိုးရ၊ စစ်အုပ်စုအား တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်းနဲ့ တထပ်တည်း ကောက်ချက်မချသင့်ပါဘူး။ သို့သော် ဒီလိုဆက်ဆံမှုတွေက စစ်တပ်အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ နိုင်ငံတကာတရားဝင်မှု ရရှိရေးကြိုးပမ်းချက်တွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက်တော့ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံရေးတခုတည်းကို မျှော်လင့်နေမယ့်အစား ကိုယ့်နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေ၊ ပြည်သူလူထုရဲ့ သဘောထားတွေနဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအခြေခံမူတွေကို နိုင်ငံတကာဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ဘယ်လိုထင်ဟပ်စေမလဲ၊ ဘယ်လိုအလေးထားလာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မလဲဆိုတာကိုလည်း ဂရုစိုက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေရဲ့ မရေရာတဲ့အနာဂတ်

မြန်မာပြည်တွင်းက နိုင်ငံရေးမျှော်လင့်ချက်တွေအပြင် အမေရိကန်ရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက်လည်း ဒီမဟာဗျူဟာစာတမ်းဟာ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေပါတယ်။
စာတမ်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှုနှုန်းကို သုညအထိ လျှော့ချရေးနဲ့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေနဲ့ နေရပ်ပြန်လည်လက်ခံရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးကို အမေရိကန်ရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်တခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ၂၀၂၄ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် B-1/B-2 ဗီဇာကိုင်ဆောင်သူ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ သက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှုနှုန်း ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိတယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးရဲ့ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။

ပိုပြီး စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့ ပြဿနာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် ယာယီအကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ Temporary Protected Status (TPS) အစီအစဉ်ကို အဆုံးသတ်ဖို့ အမေရိကန်အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ ဖက်ဒရယ်တရားရုံးတခုက TPS အဆုံးသတ်မယ့်အစီအစဉ်ကို ယာယီဆိုင်းငံ့ခဲ့ပေမယ့် ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် TPS အစီအစဉ် အဆုံးသတ်သွားကြောင်း အမေရိကန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန USCIS က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ TPS အပေါ်သာ အခြေခံထားတဲ့ အလုပ်လုပ်ခွင့်စာရွက်စာတမ်းတွေလည်း အကျုံးမဝင်တော့ကြောင်း အသိပေးထားပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို စိန်ခေါ်ထားတဲ့ တရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကတော့ ဆက်လက်ရှိနေပါတယ်။

အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေအတွက် ဒီကိစ္စဟာ စာရွက်စာတမ်းပြဿနာသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ အလုပ်အကိုင်၊ မိသားစုစားဝတ်နေရေး၊ သားသမီးတွေရဲ့ ပညာရေးနဲ့ နေရပ်ပြန်ပို့ခံရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သူတွေ၊ CDM လှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့သူတွေ၊ နိုင်ငံရေးအရ ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်ခဲ့သူတွေအတွက် မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်ရခြင်းဟာ သာမန်နေရပ်ပြန်ခြင်းနဲ့ မတူနိုင်ပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ TPS အဆုံးသတ်ခြင်းဟာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးကို ပြန်ပို့မယ်လို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်၊ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်နဲ့ အခြားလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအခြေအနေတွေဟာ သီးခြားဥပဒေကြောင်းအရ ဆုံးဖြတ်ရတဲ့ကိစ္စတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဝေဖန်စရာအချက်ကတော့ အမေရိကန်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တည်ငြိမ်ရေးရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းမယ်လို့ ပြောနေချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့ကို နေရပ်ပြန်ပို့နိုင်ရေးအတွက်လည်း ပြင်ဆင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမူဝါဒနှစ်ရပ်ကို လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုရှုထောင့်ကနေ ဘယ်လိုညှိနှိုင်းရှင်းပြမလဲဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။

မျှော်လင့်ချက်နဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေကြားက နွေဦးတော်လှန်ရေး

ဒီလို နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း အပြောင်းအလဲတွေကြားမှာ အမေရိကန်၊ တရုတ်နဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို အပြစ်တင်ဝေဖန်နေရုံထက် မိမိတို့ဘက်မှာ ရှိနေတဲ့ အားနည်းချက်တွေ၊ မရှိသေးတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်တွေနဲ့ မဖြည့်ဆည်းနိုင်သေးတဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို နားလည်လက်ခံဖို့လည်း အရေးကြီးလာပါတယ်။ နိုင်ငံတကာသံတမန်တွေ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေ ရှိနေတာကို မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် ကမ္ဘာက အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီထောက်ပံ့နေပြီဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ တထပ်တည်း မယူဆသင့်ပါဘူး။ အဲဒီတွေ့ဆုံမှုတွေကနေ လက်တွေ့နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရလဒ်တွေ ဘယ်လောက်ထွက်ပေါ်လာသလဲဆိုတာကိုလည်း ပြန်လည်ဆန်းစစ်ဖို့ လိုပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာတွေ တိုးချဲ့ရရှိထားကြပေမယ့် အဲဒီနယ်မြေတွေမှာ နေထိုင်တဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်တွေကို ဘယ်လောက်အထိ အာမခံပေးနိုင်ပြီလဲဆိုတာ သီးခြားဆန်းစစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ နယ်မြေထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းနဲ့ ပြည်သူလူထုအတွက် ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းဟာ တူညီတဲ့အရာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါကြောင့် နွေဦးတော်လှန်ရေးအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာက ဘယ်လောက်ကူညီမလဲဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တခုတည်းအပေါ် အခြေမခံဘဲ မိမိတို့ရဲ့ လက်တွေ့အင်အား၊ အားနည်းချက်၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်း မတူညီတဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ အမှန်တကယ်လိုအပ်ချက်တွေကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပြီး ရှေ့ဆက်မယ့် မဟာဗျူဟာနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ချမှတ်ဖို့ လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
နွေဦးတော်လှန်ရေးရဲ့ အောင်မြင်မှုကို နယ်မြေဘယ်လောက်သိမ်းနိုင်သလဲ၊ နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင် ဘယ်နှယောက်နဲ့ တွေ့ဆုံနိုင်သလဲဆိုတာတွေနဲ့သာ တိုင်းတာလို့ မရပါဘူး။ ပြည်သူတွေ မျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရေစီ၊ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လောက်ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်သလဲဆိုတာကလည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် စံနှုန်းတခု ဖြစ်ပါတယ်။

 

 

Join Us @ MoeMaKa Telegram

t.me@moemaka

Please show your support, donate with Zelle

Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"

Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel

youtube.com/@moemaka

Like us on MoemaKa Facebook

Follow us on X

X.com/MoeMaKa

#MoeMaKaMedia

#WhatsHappeningInMyanmar