အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း (၁၇၇၆) မှာ ကျွန်တွေ၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ မပါဘူး

အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း (၁၇၇၆) မှာ ကျွန်တွေ၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ မပါဘူး

ပဲခူးဆား သာဂိ (မိုးမခ) ဇွန် ၂၄၊ ၂၀၂၆

အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းက လောကနိဗ္ဗာန်ရှေ့ပြေးလိုမျိုး ပြောကြဆိုကြတယ်။ ဒီမိုကရေစီအုတ်မြစ်လီု့လဲ ဆိုကြတယ်။ သို့သော် သူတို့ခေတ်ကလွတ်လပ်ရေးဆိုတာ လူဖြူတွေ၏ လွတ်လပ်ရေးသာ ဖြစ်တယ်။ အုပ်ချုပ်သူ အင်္ဂလန် လူဖြူမင်းတွေအောက်က အဖိနှိပ်ခံ လူဖြူတွေ၏ လွတ်မြောက်မှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲသည်ခေတ်တုန်းကရှိတဲ့ လူမည်း ကျေးကျွန်တွေ မပါဘူး။ ဖြူဖြူ မည်းမည်း အမျိုးသမီးတွေ မပါဘူး။ အမေရိကန်က ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ မပါဘူး။ ဒါလေးကို အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး အနှစ် ၂၅၀ အထိမ်းအမှတ် တင်ဆက်လိုက်ပါတယ်။

အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း (Declaration of Independence, ၁၇၇၆) တွင် “လူသားအားလုံး တန်းတူညီမျှစွာ ဖန်တီးခံထားရသည်” (“All men are created equal”) ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း ထိုခေတ်က လက်တွေ့အခြေအနေတွင် အဆိုပါ အခွင့်အရေးများကို ကျွန်အဖြစ်ထားရှိခံရသော အာဖရိကန်လူမျိုးများ၊ အမေရိကန်တိုင်းရင်းသား (Native Americans) များနှင့် အမျိုးသမီးများ အပေါ် တန်းတူစွာ မသက်ရောက်ခဲ့ပါ။

ကျွန်အဖြစ်ထားရှိခံရသော အာဖရိကန်များ

* လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းသည် ကျွန်စနစ်ကို မဖျက်သိမ်းခဲ့ပါ။
* စာတမ်းရေးသားသူ သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင် (Thomas Jefferson) အပါအဝင် ခေါင်းဆောင်အများအပြားမှာ ကိုယ်တိုင် ကျွန်ပိုင်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။
* ဂျက်ဖာဆင်၏ မူကြမ်းတွင် ကျွန်ကုန်ကူးမှုကို ဝေဖန်ထားသော အပိုဒ်တစ်ပိုဒ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။
* ထိုအချိန်က ကိုလိုနီနယ်မြေများတွင် ကျွန်အဖြစ် နေထိုင်ရသူ သိန်းနှင့်ချီရှိခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများ မရရှိခဲ့ကြပါ။

အမေရိကန်တိုင်းရင်းသားများ (Native Americans)

* လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းက Native Americans များကို အခွင့်အရေးတန်းတူရရှိမည့် နိုင်ငံသားအဖြစ် မသတ်မှတ်ခဲ့ပါ။
* စာတမ်းထဲတွင်ပင် အချို့သော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများကို “merciless Indian Savages” (ရက်စက်သော အင်ဒီယန်လူရိုင်းများ) ဟု ဖော်ပြထားသည်။
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ပြီးနောက် အနောက်ဘက်သို့ ချဲ့ထွင်လာခြင်းကြောင့် Native Americans များ၏ မြေယာများ ဆုံးရှုံးရမှု များပြားလာခဲ့သည်။

အမျိုးသမီးများ

* အမျိုးသမီးများလည်း နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများမှ ဖယ်ထုတ်ခံထားရသည်။
* မဲပေးခွင့်၊ အစိုးရရာထူးများ ထမ်းဆောင်ခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများ မရှိခဲ့ပါ။
* ဂျွန် အဒမ် (John Adams) ၏ ဇနီး အဘီဂေးလ် အဒမ် (Abigail Adams) က “Remember the Ladies” ဟု အမျိုးသမီးများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သော်လည်း အများအားဖြင့် လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရသည်။

သမိုင်းဝင် ဝိရောဒိအချက်

လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းသည် လွတ်လပ်မှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှု ဆိုသည့် အခြေခံမူများကို ကြေညာခဲ့သော်လည်း၊ ထိုအချိန်က အမေရိကန်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လူအုပ်စုများစွာသည် ထိုအခွင့်အရေးများကို မခံစားနိုင်ခဲ့ကြပါ။

သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင်—

* ကျွန်စနစ်ဖျက်သိမ်းရေး လှုပ်ရှားသူများက ယင်းစာတမ်းကို အခြေခံ၍ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။

* Frederick Douglass က အမေရိကန်၏ စံနှုန်းများနှင့် လက်တွေ့အခြေအနေကြား ကွာဟချက်ကို ထောက်ပြခဲ့သည်။

* အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများကလည်း ယင်းအယူအဆကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

* Martin Luther King Jr. ကဲ့သို့သော နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး ခေါင်းဆောင်များကလည်း တန်းတူညီမျှရေး တောင်းဆိုရာတွင် ထိုစာတမ်း၏ အခြေခံမူများကို ကိုးကားခဲ့ကြသည်။

ထို့ကြောင့် ၁၇၇၆ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း၏ “လူသားအားလုံး တန်းတူညီမျှသည်” ဆိုသည့် မူဝါဒသည် အစပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် လွတ်လပ်သော ဥရောပတိုက်သားရင်းမြစ်ခံ လူဖြူ အမျိုးသားများအတွက်သာ လက်တွေ့သက်ရောက်ခဲ့ပြီး ကျွန်များ၊ Native Americans များနှင့် အမျိုးသမီးများကို မပါဝင်စေခဲ့ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်အများစုက လက်ခံထားကြသည်။

ဒါပေမယ့် -

ပြောချင်တဲ့အချက်တခုကတော့

အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးရဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ကြတဲ့အထဲမှာ -

လူမည်းတွေ

ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ

အမျိုးသမီးတွေကလည်း ရှေ့တန်းကနေ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတယ်။

သူတို့မှာ ဘာမျော်လင့်ချက် ရှိလို့လဲ -

သူတို့၏ သခင်ကြီးတွေ လွတ်လပ်ရေးရရင် ငါတို့လည်း လွတ်လပ်ရေး၏ အသီးအပွင့် ခံစားခွင့် ရရှိကြမှာပဲဆိုတဲ့ မျော်လင့်ချက်နဲ့ ပူးပေါင်းခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ချက်ခြင်းတော့ သူတို့လည်း လွတ်လပ်ခွင့် တန်းတူညီမျှခွင့် မရခဲ့ကြပါဘူး။ သို့သော် အဲသည်ကနေ ဆက်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ လောက် ဆက်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတယ်။ အခု လွတ်လပ်တာ ၂၅၀ ရှိပြီး အမေရိကန်မှာ လွတ်လပ်ရေး မရသေးတဲ့ လူတန်းစားတွေ အများကြီး ကျန်သေးတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုသာ မသိကြတာ။