The NewYorkTimes အာဘော် - သည်မြေမှာမွေးသူတိုင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ထပ်မံအတည်ပြု

The NewYorkTimes အာဘော် - သည်မြေမှာမွေးသူတိုင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ထပ်မံအတည်ပြု

(မိုးမခ) ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၂၆

အင်္ဂါနေ့က အမေရိကန် တရားရုံးချုပ်က မွေးရာပါ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် (Birthright Citizenship) ကို ဆက်လက်ကာကွယ်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အမေရိကန်နေထိုင်သူ အားလုံး စိတ်သက်သာရာရစေသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းမရှိဘဲ အမေရိကန်သို့ ဝင်ရောက်လာသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ ကလေးများကို မွေးဖွားချိန်မှစ၍ အလိုအလျောက် အမေရိကန်နိုင်ငံသား မဖြစ်စေရန် သမ္မတအမိန့်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ယင်းမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ထင်ရှားစွာ ဆန့်ကျင်နေသည်။

အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် (၁၄) ၏ ပထမစာကြောင်းတွင် -

"အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း မွေးဖွားသူ သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားအဖြစ် လက်ခံထားသူအားလုံးသည်၊ အမေရိကန်၏ ဥပဒေအာဏာအောက်တွင် ရှိသရွေ့၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ ပြည်နယ်၏ နိုင်ငံသားလည်း ဖြစ်သည်"

ဟု အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ထရမ့်ဘက်က "subject to the jurisdiction thereof" ဆိုသည့် စကားရပ်ကို အခြေခံကာ၊ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသော မိဘများ၏ ကလေးများသည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ဥပဒေအာဏာအောက်တွင် မရှိကြောင်း အငြင်းပွားခဲ့သည်။

သို့သော် တရားသူကြီးချုပ် ဂျွန် ရောဘတ်စ် ရေးသားသော အများစု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ၁၈၆၈ ခုနှစ်က အတည်ပြုခဲ့သည့် (၁၄) ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက်၏ သမိုင်းကို ကိုးကားပြီး "subject to the jurisdiction" ဆိုသည်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နယ်မြေအတွင်းရှိသူအားလုံးကို အုပ်ချုပ်နိုင်သည့် ဥပဒေအာဏာ ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြထားသည်။

ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများ၏ ကလေးများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်ဥပဒေများကို လိုက်နာရသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ သံတမန်များကဲ့သို့ ဥပဒေကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိထားသူများ မဟုတ်ကြပေ။

တရားသူကြီးချုပ် ရောဘတ်စ်က -

"နိုင်ငံသားဖြစ်ခြင်းဆိုသည်မှာ အရင်ကလည်း ယခုလည်း အခွင့်အရေးများကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ခွင့်ကို ဆိုလိုသည်။ (၁၄) ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက်ကို ရေးဆွဲခဲ့သူများက 'ဤမြေပေါ်တွင် လွတ်လပ်စွာ မွေးဖွားလာသူတိုင်း' ကို ထိုကတိပေးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တွင်လည်း ထိုကတိကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။"

ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

တရားရုံးချုပ်သည် ထရမ့်၏ အခြေအမြစ်မရှိသော ဥပဒေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုကို ပယ်ချကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို မှန်ကန်စွာ ကာကွယ်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ထရမ့်၏ အမိန့်သည် အခြားအကြောင်းအရာများတွင်လည်း နိုင်ငံအတွက် အကျိုးမရှိခဲ့ပေ။ ၎င်းသည် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများကို အကျိုးပြုသူများအဖြစ် မမြင်ဘဲ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအဖြစ်သာ သဘောထားခဲ့သည်။

မွေးရာပါနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် စနစ်ကြောင့် အမေရိကန်သည် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများကို အခြားနိုင်ငံများထက် ပိုမို စည်းလုံးညီညွတ်အောင် ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းစနစ်ကြောင့် အမေရိကန်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများသည် အလုပ်လုပ်နှုန်း ပိုမြင့်ပြီး ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်နှုန်းမှာလည်း အမေရိကန်မွေးဖွားသူများထက်ပင် နည်းပါးသည်။ ဥရောပနိုင်ငံအများစုတွင် ထိုသို့ မတွေ့ရပေ။

အမေရိကန်တွင် မွေးဖွားသူတိုင်းသည် မည်သည့် မိသားစုနောက်ခံမှ လာသည်ဖြစ်စေ "အမေရိကန်" ဟု ခေါ်ဆိုပိုင်ခွင့် တူညီကြသည်။

ယခုဆုံးဖြတ်ချက်ကို တရားသူကြီး ၅ ဦးက ထောက်ခံခဲ့ပြီး တရားသူကြီး နီးလ် ဂေါ်ဆပ်ချ်၊ ကလဲရန့်စ် သောမတ်စ်နှင့် ဆမ်မြူရယ် အယ်လီတို တို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။

တရားသူကြီး ဘရက် ကာဗနော့ က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သဘောတူသော်လည်း အခြေခံဥပဒေ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပုံနှင့် မတူညီခဲ့ပါ။ ၎င်းအမြင်အရ ထရမ့်၏ အမိန့်သည် (၁၄) ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက်ကို မချိုးဖောက်ဘဲ ၁၉၄၀ ခုနှစ် ကွန်ဂရက်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဥပဒေကိုသာ ချိုးဖောက်သည်ဟု ဆိုသည်။

သို့သော် ထိုဆင်ခြေတက်သည့်အချက်မှာ ပိုမိုအားနည်းသည်။ ဥပဒေတစ်ခုကို ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်းထက် ပိုမိုလွယ်ကူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် အားလုံးကို စိတ်သက်သာရာရစေသော်လည်း ယခုတရားရုံးချုပ်သည် ထရမ့်နှင့် ပတ်သက်သော ကိစ္စတိုင်းတွင် ဥပဒေကို တစ်ပြေးညီ မကျင့်သုံးခဲ့ကြောင်းကိုလည်း ဆောင်းပါးက ထောက်ပြထားသည်။

ဥပမာအားဖြင့်၊

လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စစ်ဆေးရာတွင် လူမျိုးအပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ကွန်ဂရက် အတည်ပြုထားသော ဖက်ဒရယ်အစီအစဉ်များကို ဖျက်သိမ်းခွင့် ပြုခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအကျိုးအတွက် မဲဆန္ဒနယ်များကို ပြန်လည်ရေးဆွဲသည့် လုပ်ရပ်များကို လက်ခံခဲ့သည်။
လွတ်လပ်သော ထိန်းချုပ်ရေးအေဂျင်စီများ၏ အကြီးအကဲများကို သမ္မတက အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ဖြုတ်ပိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုတွင် သမ္မတများအား တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ယခု မွေးရာပါနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်သင့်သော တရားရုံးတစ်ရုံး၏ ပုံစံကို ပြန်လည်သတိရစေသည်ဟု ဆောင်းပါးက ဆိုထားသည်။

သို့သော် ဆောင်းပါးက ထရမ့်သည် အမှုတွင် ရှုံးနိမ့်သော်လည်း နိုင်ငံရေးအရ အကျိုးတစ်ခု ရရှိနိုင်ကြောင်းလည်း ရေးသားထားသည်။

ယခင်က ရီပတ်ဘလစ်ကန်နှင့် ဒီမိုကရက် နှစ်ပါတီစလုံး၊ ဥပဒေပညာရှင်အများစုက လက်ခံခဲ့သော မွေးရာပါနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ကို ယခုအခါ နိုင်ငံရေးအငြင်းပွားဖွယ် ကိစ္စတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်ကို ထောက်ခံသော ဥပဒေပညာရှင်အချို့က (၁၄) ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက်၏ သမိုင်းမှ အထောက်အထားအချို့ကို ရွေးချယ်တင်ပြကာ မွေးရာပါနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို အနာဂတ်တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်ဟု ဆောင်းပါးက ရေးသားထားသည်။

ဆောင်းပါး၏ အဆုံးသတ်တွင် တရားသူကြီးချုပ် ရောဘတ်စ်၏ သုံးသပ်ချက်ကို ကိုးကားပြီး -

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ မေးခွန်းများစွာသည် ရှုပ်ထွေးနိုင်သော်လည်း၊ မွေးရာပါနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကိစ္စမှာ ထိုသို့မဟုတ်ပါ။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောထားသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မွေးဖွားပြီး ၎င်း၏ ဥပဒေအာဏာအောက်တွင် ရှိသူတိုင်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဖြစ်သည်။