တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း အပိုင်း (၃)

မိုးမခ ၊ စက်တင်ဘာ ၁၉ ၊ ၂၀၂၆

စီးပွားရေး ကျပ်တည်းနေချိန်မှာ သဘာဝဘေးကပါ ထပ်လောင်း ခြိမ်းခြောက်လာနေပါတယ်။ ဒီနှစ်ဟာ အယ်နီညို ရာသီဥတု ဖြစ်တဲ့နှစ်မို့ အခြေအနေတွေ ပိုဆိုးဖို့ပဲ ရှိနေပါတယ်။ အယ်နီညိုကြောင့် ရေရှားပါးမှုတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဆောင်းရာသီမှာ နှင်းကျနည်းမယ်။ အပူချိန်တွေကလည်း ပုံမှန်ထက် ပိုတက်လာပါလိမ့်မယ်။  

ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့အစည်း (WMO) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ အယ်နီညို ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ရေရှားပါးမှုနဲ့ အပူချိန် မြင့်တက်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာမှာဖြစ်ပြီး ဒါဟာ သီးနှံအထွက်နှုန်းကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။  

၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အယ်နီညိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် မိုးခေါင်မှုနဲ့ ရေရှားပါးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အလယ်ပိုင်းဒေသနဲ့ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတို့မှာ ရေရှားပါးမှု ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ 

ဒီအကျိုးဆက်ကြောင့် စပါးရိတ်သိမ်းအပြီး လယ်ထဲမှာ ဆက်စိုက်တဲ့ ပဲမျိုးစုံ ထွက်နှုန်းတွေဟာ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားဖို့ ရှိပါတယ်။  

အစစအရာရာ ကျပ်တည်းနေတဲ့ ကာလမှာ တားဆီးလို့မရတဲ့ သဘာဝဘေးဒဏ်ကိုပါ ထပ်မံ ရင်ဆိုင်ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၆ မိုးရာသီမှာ ပဲခုံနဲ့ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွေမှာ ရေကြီးမှုတွေ ဖြစ်ပွားပြီး ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှုကို ထိခိုက်စေပါတယ်။  

အယ်နီညိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မိုးရာသီမိုးရွာသွန်းမှု ပုံစံတွေ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ အချို့ဒေသတွေမှာ မိုးခေါင်မှုဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အချို့ဒေသတွေမှာတော့ မိုးရွာသွန်းမှု အလွန်အမင်း များပြားနိုင်ပါတယ်။  

ဒါဟာ တောင်သူတွေအတွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ဖို့ ပိုမိုခက်ခဲစေပါတယ်။ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်တွေကို အခြေခံပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေကို စီစဉ်ဖို့ လိုအပ်ပေမဲ့ တောင်သူအများစုမှာ ဒီအချက်အလက်တွေကို ရယူဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။  

ရေရှားပါးမှုကြောင့် ဆည်ရေတွေ လျော့ကျသွားတဲ့အတွက် ဆောင်းရာသီစပါးနဲ့ ပဲမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကနေ မတ်လအထိ ကာလမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အလယ်ပိုင်းဒေသတွေမှာ ရေရှားပါးမှု ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။  

ဒါဟာ ဆောင်းရာသီသီးနှံတွေအပေါ် အကြီးအကျယ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။
အပူချိန်မြင့်တက်မှုကလည်း သီးနှံကြီးထွားမှုကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ ပုံမှန်ထက် အပူချိန် ၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ကနေ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ မြင့်တက်လာရင် ဆန်စပါးနဲ့ ပဲမျိုးစုံရဲ့ အထွက်နှုန်းဟာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ တောင်သူတွေရဲ့ ဝင်ငွေကို ပိုမိုလျော့ကျစေပါတယ်။  

ဒီအကျိုးဆက်တွေရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျေးလက်နေ လူငယ်တွေ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာကုန်ကြတာပါပဲ။ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သဘာဝတွင်းထွက်နဲ့ သစ်တော စတဲ့ ပြည်ပပို့ကုန် လုပ်ငန်းတွေ အားလုံးဟာ လူသားအရင်းအမြစ်ကို အဓိက မှီခိုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။  

အခုလို လုပ်ကိုင်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်တွေ နိုင်ငံရပ်ခြားကို စွန့်ခွာထွက်ခွာသွားကြတာဟာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းတွေအပေါ် အကြီးမားဆုံး ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်စေပါတယ်။ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်အတွက် ဆုံးရှုံးမှုကြီးကို တဖြည်းဖြည်းချင်း လေးလေးနက်နက် ခံစားနေရပြီ ဖြစ်ပါတယ်။  

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ အဖွဲ့အစည်း (IOM) နဲ့ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့အစည်း (ILO) တို့ရဲ့ စာရင်းဇယားတွေအရ ကျေးလက်ဒေသမှာ စီးပွားရေး ရပ်တည်ရခက်ခဲလာတာကြောင့် အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်အများစုဟာ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာပြီး ပြည်ပနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာနေကြတာပါ။  

၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ကျေးလက်ဒေသက အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်ပေါင်း ၅ သိန်းကျော်ဟာ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာသွားကြတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။  

ဒါဟာ ကျေးလက်စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍအတွက် အရေးပါတဲ့ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ လူငယ်တွေ ထွက်ခွာသွားတဲ့အတွက် ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ အလုပ်သမားရှားပါးမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာပါတယ်။  

လူငယ်တွေ ထွက်ခွာသွားတဲ့အတွက် ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ အလုပ်သမားရှားပါးပြီး လုပ်ခလစာတွေ မြင့်တက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိုက်ပျိုးစရိတ် ပိုမိုမြင့်တက်လာပြီး တောင်သူတွေရဲ့ အမြတ်အစွန်း ပိုမိုလျော့ကျသွားပါတယ်။ အချို့တောင်သူတွေဟာ အလုပ်သမားခ ခံမရနိုင်တဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးဧကကို လျှော့ချလာကြရပါတယ်။ အချို့ကတော့ လုံးဝ စိုက်ပျိုးမယ်မလား စဉ်းစားနေကြရပါတယ်။  

လူငယ်တွေ ထွက်ခွာသွားတဲ့အတွက် ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ လူဦးရေတိုးတက်မှု နှေးကွေးလာပါတယ်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့အတွက် လယ်ယာလုပ်ငန်းတွေကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ ကျေးလက်စီးပွားရေးကို ပိုမိုပြိုလဲစေနိုင်ပါတယ်။  

လူငယ်တွေ ပြည်ပရောက်သွားတဲ့အခါ မိသားစုဝင်တွေဆီကို ပိုက်ဆံပြန်ပို့ပေမဲ့ ဒါဟာ ကျေးလက်စီးပွားရေးကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် ကူညီနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်ပရောက် လူငယ်တွေရဲ့ မိသားစုဝင်တွေဟာ ဒီပိုက်ဆံကို စားသုံးမှုအတွက်သာ အသုံးပြုကြပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။  

စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကနေ ဝင်ငွေမရတော့တဲ့အတွက် ကျေးလက်က လူငယ်တွေဟာ ပြည်ပကို ထွက်ခွာနေကြရပါတယ်။ အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်အများစုဟာ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာပြီး ထိုင်း၊ မလေးရှားနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်ခွာနေကြရပါတယ်။  

ဒါဟာ ကျေးလက်စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍအတွက် အရေးပါတဲ့ လူသားအရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးမှုကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။  

တောင်သူအချို့ဟာ မြေဩဇာဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာတဲ့အတွက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုလာကြရပါတယ်။ အချို့တောင်သူတွေဟာ ဈေးသက်သာတဲ့ မြေဩဇာအတုတွေကို ဝယ်သုံးနေကြရပြီး ဒါဟာ မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေပါတယ်။  

ဝင်ငွေရဖို့ ခက်ခဲလာတဲ့အတွက် အချို့တောင်သူတွေဟာ သစ်တောတွေကို ရှင်းလင်းပြီး စိုက်ပျိုးနေကြရပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပိုမိုထိခိုက်စေပါတယ်။

မြေဩဇာအတုတွေ အသုံးပြုမှု များပြားလာတဲ့အတွက် မြေဆီလွှာရဲ့ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိတွေ ပျက်စီးသွားပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ပိုမိုလျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။ မြေဆီလွှာ ပျက်စီးမှုကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဖို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်တဲ့အတွက် တောင်သူတွေအတွက် ပြဿနာပိုမိုဆိုးရွားလာပါတယ်။  

သစ်တောပြုန်းတီးမှုကလည်း ရေရှည်မှာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပါတယ်။ သစ်တောတွေ ရှင်းလင်းခံရတဲ့အတွက် မြေဆီလွှာစားဆောင်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရေကြီးမှုတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါတယ်။ ဒါဟာ တောင်သူတွေအတွက် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ သဘာဝဘေးဒဏ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။  

အရင်ခေတ်တုန်းက တောသူတောင်သားတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ ရိုးရှင်းပါတယ်။ "ကိုယ့်လယ်ကထွက်တဲ့ ဆန်လေး ရှိရင် ပြီးတာပဲ" ဆိုပြီး ရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အခုတော့ အဲဒီတောင်သူတွေ ကိုယ်တိုင် ဆန်ပြန်ဝယ်စားဖို့တောင် ခက်ခဲနေတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်နေပါပြီ။  

နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးမှာ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆေးဝါးကအစ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေက အဆမတန် မြင့်တက်နေပါတယ်။ လုံခြုံရေး အခြေအနေကလည်း စိုးရိမ်ရပါတယ်။  

ဝင်ငွေက မရှိတော့ဘဲ ထွက်ငွေတွေကပဲ ဗဟိုပြုနေတာပါ။ အခြေခံလူတန်းစားတွေ ဘယ်လိုရှေ့ဆက်ရမလဲဆိုတာ တွေးကြည့်ရုံနဲ့တင် ရင်လေးစရာ ဖြစ်ရပါတယ်။ တောင်သူတွေ ဘဝပျက်ရင် အခြေခံလူတန်းစား တစ်ရပ်လုံး ဘဝပျက်ရတာပါပဲ။  

ဒီအတိုင်းသာ ဆက်သွားနေမယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အဓိက ကျောရိုးဖြစ်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍနဲ့ ကျေးလက်စီးပွားရေးဟာ မကြာခင်မှာ ပြန်လည်နာလန်ထူဖို့ ခက်ခဲတဲ့အထိ ပြိုလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အားလုံးပဲ အခြေအနေကို သတိထားပြီး တတ်နိုင်သမျှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြဖို့ လိုအပ်နေပါပြီလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

 တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း (အပိုင်း ၁)

တာပလု - တောင်သူဘဝပျက်၊ ကျေးလက်စီးပွားပြိုလဲခြင်း (အပိုင်း ၂) 

Join Us @ MoeMaKa Telegram

t.me@moemaka

Please show your support, donate with Zelle

Zelle to moemaka.org@gmail.com "MoeMaKa Multimedia"

Like and Subscribe MoeMaKa YouTube Channel

youtube.com/@moemaka

Like us on MoemaKa Facebook

Follow us on X

X.com/MoeMaKa

#MoeMaKaMedia

#WhatsHappeningInMyanmar